Φιλοσοφία
Η κατανόηση της ανθρώπινης ιστορίας κατά τις χιλιετίες που ακολούθησαν την Αγροτική Επανάσταση καταλήγει σε ένα και μοναδικό ερώτημα: πώς μπόρεσαν οι άνθρωποι να οργανωθούν σε μαζικά δίκτυα συνεργασίας, αφού δεν διέθεταν τα απαραίτητα βιολογικά ένστικτα για τη συντήρηση τέτοιων δικτύων;
Η αποδοχή του εαυτού μας, τόσο από εμάς τους ίδιους, όσο κι από τους άλλους, είναι ένα ζήτημα που σαν επίμονο ζιζάνιο ενοχλεί διαρκώς τη καρδιά της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η ζωή του
Ο Γιόχαν Γκότλιμπ Φίχτε (Johann Gottlieb Fichte) γεννήθηκε στο Ράμεναου της Σαξονίας. Γόνος φτωχής οικογένειας, είχε την τύχη να τον αναλάβει ο Βαρόνος του Μίλτιτς, γεγονός που του επέτρεψε να κάνει εξαιρετικές σπουδές στα πανεπιστήμια της Ιένας, της Βυρτεμβέργης και της Λειψίας, όπου και ανακάλυψε την κλίση του στη φιλοσοφία.
«Θα σας μιλήσω για τις τρεις μεταμορφώσεις του πνεύματος: με ποιο τρόπο το πνεύμα γίνεται Καμήλα, με ποιο τρόπο η Καμήλα γίνεται Λεοντάρι και πώς το Λεοντάρι γίνεται Παιδί.
Η ζωή του.
Γεννήθηκε στα Αβδηρα της Θράκης. Προσελκύσθηκε στην αναζήτηση της γνώσης από Πέρσες μάγους που κατοικούσαν στην πατρίδα του. Ταξίδεψε στη Μικρά Ασία, την Αίγυπτο, τη Βαβυλώνα και τις Ινδίες. Πιθανόν επισκέφθηκε και την Αθήνα. Υπήρξε μαθητής του Λευκίππου, αλλά δεν γνωρίζουμε τον τόπο και το χρόνο της μαθητείας του.
Όταν σηκώνεσαι με κακή διάθεση το πρωί, έχε πρόχειρη την σκέψη: «Σηκώνομαι για να επιτελέσω το έργο του ανθρώπου. Και στεναχωριέμαι ακόμη, που πάω να κάνω αυτό για το οποίο γεννήθηκα και βγήκα στον κόσμο; Ή μήπως γεννήθηκα για να μένω ξαπλωμένος και να ζεσταίνομαι μες στα στρώματα;»
Θα πρέπει να τρίζουν τα κόκαλα του Δαρβίνου, διότι ο υποτιθέμενος«δαρβινικός κόσμος» απέχει παρασάγγες από αυτό που ο ίδιος οραματίστηκε. Από αυτές τις δηλώσεις απουσιάζει η παραμικρή ένδειξη για τον τρόπο να αρνηθούμε τα γονίδια μας, τα οποία, οι ίδιοι συγγραφείς, άλλες φορές, τα έχουν περιγράφει ως παντοδύναμα.
Amor omnibus idem . Εδώ πρέπει ν’ ανατρέξουμε στο φυσικό έρωτα· είναι ο κεντημένος από τη φαντασία ιστός της φύσης. Θέλεις ν’ αποκτήσεις μια ιδέα για τον έρωτα;
Η κοινωνία μας είναι γεμάτη παραδείγματα ανθρώπων που ζουν μ’ ένα τρόπο που ξεπερνά τις δυνατότητες και τα μέσα που διαθέτουν, θυσιάζουν την εσωτερική τους γαλήνη για χάρη της εικόνας που θέλουν να δώσουν προς τα έξω, προσπαθούν να αμβλύνουν την αίσθηση της επικείμενης απειλής με το να γίνονται αλκοολικοί, εργασιομανείς, μανιακοί της τηλεόρασης, ή υποκύπτουν σε κάποια άλλη μορφή εθισμού -έστω κι αν λένε πως «ξέρουν αυτοί τι κάνουν».
[Στην αρχή] όλα τα πράγματα ήταν ίδια. Μετά ήρθε ο νους και τα [ξεχώρισε και τα] ταξινόμησε. (Πάντα χρήματα ην ομού. Είτα ο νους ελθών αυτά διεκόσμησε.) Περισσότερα
…μερικοί πολύ χρήσιμοι για τη ζωή, πρακτικοί κανόνες πού χρέος άλλα και συμφέρον έχει ο φρόνιμος άνθρωπος να τους προσέξει. Θα τους διατυπώσω αφού προτάξω ένα μικρό προοίμιο που αν δίνει την εντύπωση παραδοξολογίας, τούτο οφείλεται μόνο στη διατύπωση και όχι στο νόημά του.
Ελευθερία είναι η δυνατότητα της απομόνωσης. Είσαι ελεύθερος όταν μπορείς να απομακρυνθείς από τους ανθρώπους, χωρίς να σε υποχρεώνουν να τους αναζητείς η ανάγκη του χρήματος ή το ένστικτο του κοπαδιού ή η αγάπη, η δόξα, η περιέργεια, πράγματα που δεν βρίσκουν τροφή στη σιωπή και στη μοναξιά.
Ο Σωκράτης, ο Κομφούκιος, ο Ράσελ, ο Νίτσε και μερικά ακόμη ιερά τέρατα της φιλοσοφίας ήξεραν όσα επιμένουμε να αγνοούμε και παραμένουμε δυστυχείς ή έστω συμβιβασμένοι.
Τα κοινωνικά ζώα έχουν ανάγκη να συντονίζουν ενέργεια και κίνηση, να αποκρίνονται στον κίνδυνο σε συλλογικό επίπεδο, να επικοινωνούν για τροφή και νερό και να βοηθούν όσους έχουν ανάγκη.
Ίσως σας φαίνεται παράξενο για έναν βιολόγο που καθοδηγείται αυστηρά από τα δεδομένα, αλλά πιστεύω ότι οι εξωγήινοι τους οποίους έχει δημιουργήσει η μυθοπλασία της επιστημονικής φαντασίας είναι πολύ χρήσιμοι από μια σημαντική σκοπιά: βοηθούν να στοχαστούμε καλύτερα τη δική μας κατάσταση. Περισσότερα
Υπάρχει μια ιδιαίτερα ολέθρια εφαρμογή του δόγματος ότι η ανθρώπινη φύση δεν μπορεί ν’ αλλάξει. Είναι δογματικός ισχυρισμός, ότι πάντα θα γίνονται πόλεμοι, επειδή είμαστε έτσι πλασμένοι, ώστε να τους αισθανόμαστε σαν ανάγκη.
Απόσπασμα από συζήτηση του Κορνήλιου Καστοριάδη με τον Γάλλο κοινωνιολόγο Allain Caillé και τη Βελγίδα φιλόσοφο Chantal Mouffe που σύμφωνα με την εφημερίδα, έγινε λίγους μήνες πριν τον θάνατό του.
