Συχνές ερωτήσεις για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας

Η εξέλιξη των παθολογικών κυττάρων σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας

Κάθε άνθρωπος ο οποίος είχε οποιαδήποτε στιγμή στη ζωή του σεξουαλικές επαφές, έχει πιθανότητα να έχει μολυνθεί από τον ιό HPV. Η λοίμωξη από υψηλού κινδύνου ιούς των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων (high risk HPV) αποτελεί κύριο αιτιογενετικό παράγοντα του καρκίνου τραχήλου μήτρας. Ο περιοδικός έλεγχος και επανέλεγχος με τεστ Παπ μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες να προσβληθώ από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Τι είναι το τεστ Παπ;

Το τεστ Παπανικολάου είναι μια μέθοδος συλλογής κυττάρων από την επιφάνεια του τραχήλου. Τα κύτταρα ελέγχονται για τυχόν ανωμαλίες με τη βοήθεια μικροσκοπίου. Εάν εντοπιστούν κύτταρα με αλλοιώσεις (προκαρκινικές), τότε μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε πριν αυτά εξελιχθούν σε καρκινικά.

Ο καρκίνος του τραχήλου μπορεί λοιπόν να εντοπιστεί στα αρχικά του στάδια, όπου είναι ευκολότερο να αντιμετωπιστεί.

Από τι προκαλείται ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας;

Κύριος αιτιογενετικός παράγοντας του καρκίνου τραχήλου μήτρας είναι η λοίμωξη από υψηλού κινδύνου ιούς των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων (high risk HPV). Ο HPV μεταδίδεται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή και συνήθως, η λοίμωξη από τον ιό προηγείται αρκετά χρόνια πριν την ανίχνευση των αλλοιώσεων που προκαλεί στον τράχηλο της μήτρας.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι του ιού HPV. Μέχρι σήμερα, έχουν αναγνωριστεί περισσότεροι από 120 τύποι του ιού. Από αυτούς, μόνο 20 συγκεκριμένοι υπότυποι, οι λεγόμενοι «υψηλού κινδύνου», μπορούν να προκαλέσουν αλλοιώσεις στα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας με δυνατότητα εξέλιξης σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Πόσο συχνός είναι ο HPV;

Οι περισσότεροι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι σε κάποια στιγμή της ζωής τους θα έρθουν σε επαφή με τον ιό. Οι περισσότερες γυναίκες (σχεδόν το 80%), οι οποίες είναι σεξουαλικά ενεργές θα προσβληθούν από τον ιό μέχρι τα 50 τους.

Ποιος έχει περισσότερες πιθανότητες μόλυνσης από HPV;

Περισσότερες πιθανότητες μόλυνσης από τον ιό έχουν άτομα με περισσότερους του ενός σεξουαλικούς συντρόφους, άτομα των οποίων ο σύντροφος είχε περισσότερες της μίας σεξουαλικές σχέσεις στο παρελθόν και άτομα με σύντομη διάρκεια σεξουαλικών σχέσεων.

Πώς θα μάθω εάν έχω HPV;

Ένα μη φυσιολογικό τεστ Παπ είναι συχνά ένδειξη παρουσίας του HPV, ενώ μπορεί επίσης να ανιχνευθεί με τεχνικές μοριακής βιολογίας.

Εάν έχω HPV, σημαίνει ότι ο σύντροφός μου υπήρξε άπιστος;
Όχι! ο HPV δεν αποτελεί ένδειξη απιστίας. Δεν μπορούμε να ξέρουμε πότε αποκτήσαμε τον ιό και από ποιον. Μπορεί, για παράδειγμα, να είχαμε μολυνθεί με τον ιό χρόνια πριν εκδηλώσουμε αλλοίωση σχετιζόμενη με τον HPV.

Εάν έχω HPV, σημαίνει ότι θα αναπτύξω καρκίνο τραχήλου μήτρας;

Όχι! Μόνο η μία στις 1000 γυναίκες που έχει προσβληθεί από HPV υψηλού κινδύνου θα αναπτύξει καρκίνο τραχήλου της μήτρας, αν δεν ελεγχθεί ποτέ στη ζωή της με τεστ Παπ. Τις περισσότερες φορές η μόλυνση από HPV υποχωρεί από μόνη της. Μερικές φορές, η λοίμωξη παραμένει για χρόνια. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται εμμένουσα λοίμωξη και μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο.

Ποιες γυναίκες κινδυνεύουν από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας;

  • Γυναίκες που δεν ελέγχονται με τεστ Παπ
  • Γυναίκες οι οποίες δεν προχωρούν σε περαιτέρω έλεγχο ή/και θεραπεία μετά από ένα μη φυσιολογικό τεστ Παπ και σύμφωνα με τις υποδείξεις του γυναικολόγου
  • Γυναίκες με εμμένουσα HPV λοίμωξη
  • Γυναίκες που καπνίζουν
  • Γυναίκες με ανεπαρκές ανοσοποιητικό σύστημα
  • HIV
  • Που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνων
  • Γυναίκες υπό θεραπεία στεροειδών
  • Γυναίκες υπό χημειοθεραπεία
  • Γυναίκες, οι μητέρες των οποίων κατά την κύηση υποβλήθηκαν σε θεραπεία DES

Πώς μειώνω τις πιθανότητες να προσβληθώ από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας;

  • Υποβάλλομαι σε περιοδικό έλεγχο με τεστ Παπ και επανελέγχομαι εφόσον μου ζητηθεί.
  • Περιορίζω, κατά το δυνατό, τον αριθμό σεξουαλικών συντρόφων και επιλέγω συντρόφους με λίγες προηγούμενες συντρόφους.
  • Δεν καπνίζω.
  • Ζω και τρέφομαι υγιεινά.
  • Χρησιμοποιώ πάντα προφυλακτικό και από την αρχή της σεξουαλικής πράξης.

Το τεστ ΠΑΠ

Τι περιμένω να μάθω από τα αποτελέσματα του τεστ Παπ;

Τα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας μου είναι είτε φυσιολογικά είτε μη φυσιολογικά. Στη δεύτερη περίπτωση μπορεί να είναι:

  • Κύτταρα με ήπιες αλλοιώσεις αδιευκρίνιστης βιολογικής σημασίας (ASCUS)
  • Κύτταρα με χαρακτήρες συμβατούς με χαμηλού βαθμού ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις (LGSIL). Η πλειοψηφία των περιπτώσεων αυτών θα υποστρέψουν μέσα στα επόμενα δύο χρόνια
  • Κύτταρα με χαρακτήρες συμβατούς με σοβαρού βαθμού προκαρκινωματώδη αλλοίωση (HGSIL). Οι περιπτώσεις αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν από εξειδικευμένο γυναικολόγο.
  • Κύτταρα με χαρακτήρες καρκινώματος καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Πόσο συχνό είναι ένα μη φυσιολογικό τεστ Παπ;

Η παρουσία μη φυσιολογικών κυττάρων σε ένα τεστ Παπ είναι αρκετά συχνή (10-15% των περιπτώσεων). Συνήθως τα κύτταρα παρουσιάζουν ήπιες αλλοιώσεις. Εάν η παρακολούθηση και η αντιμετώπιση γίνει έγκαιρα και σύμφωνα με τις υποδείξεις του γυναικολόγου, τα κύτταρα αυτά σπάνια εξελίσσονται σε καρκινικά.

Πότε πρέπει να ξεκινήσω τον έλεγχο με τεστ Παπ;

Σύμφωνα με τις υποδείξεις του Αμερικάνικου Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) για γυναίκες με σεξουαλική ζωή, ο έλεγχος πρέπει να ξεκινάει το αργότερο 3 χρόνια μετά την έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας ή το αργότερο στο 21ο έτος, ανεξαρτήτως της ηλικίας έναρξης της σεξουαλικής ζωής. Στην Ευρώπη, στα περισσότερα οργανωμένα προγράμματα πληθυσμιακού ελέγχου το πρώτο τεστ Παπ γίνεται μετά το 25ο έτος.

Κάθε πότε πρέπει να επαναλαμβάνω τον έλεγχο με τεστ Παπ;

Σύμφωνα με τις υποδείξεις του αμερικάνικου CDCγια γυναίκες με σεξουαλική ζωή,το τεστ Παπ πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο μέχρι τα 30 έτη. Μετά το 30ό έτος ηλικίας, και εφόσον τα προηγούμενα τεστ Παπ ήταν φυσιολογικά, την εξέταση να επαναλαμβάνεται ανά διετία ή τριετία εφόσον ο γυναικολόγος συμφωνήσει ότι η γυναίκα δεν εντάσσεται σε κάποια από τις κατηγορίες υψηλού κινδύνου, που χρήζουν συχνότερου ελέγχου.

Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για γυναίκες με σεξουαλική ζωή, το τεστ Παπ γίνεται κάθε 3 χρόνια μέχρι τα 55 έτη. Μετά το 56ο έτος ηλικίας (με φυσιολογικά προηγούμενα τεστ Παπ), η εξέταση να επαναλαμβάνεται ανά πενταετία και ο γυναικολόγος συμφωνήσει ότι η γυναίκα δεν εντάσσεται σε κάποια από τις κατηγορίες υψηλού κινδύνου.

Για ποιο λόγο πρέπει να επαναλαμβάνω το τεστ Παπ;

  • Το τεστ Παπ, όπως κάθε εξέταση, υπόκειται σε σφάλματα.
  • Η περιοδική επανάληψη του τεστ Παπ μειώνει την πιθανότητα σφάλματος (κυρίως του ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος).
  • Σύμφωνα με τα αποτελέσματα από χώρες με οργανωμένα προγράμματα πληθυσμιακού ελέγχου, τρία διαδοχικά τεστ Παπ μπορεί να αποκαλύψουν την ύπαρξη μίας σοβαρού βαθμού προκαρκινωματώδους αλλοίωσης που πιθανώς να έχει διαφύγει.
  • Η αλλαγή σεξουαλικών συντρόφων αυξάνει τον κίνδυνο να εμφανιστούν αργότερα αλλοιώσεις στο τεστ Παπ.
  • Ακόμα και αν δεν υπάρξει αλλαγή σεξουαλικών συνηθειών, ένα επόμενο τεστ Παπ μπορεί να εμφανίσει αλλοίωση.

Πότε μπορώ να σταματήσω τον περιοδικό έλεγχο με τεστ Παπ;

Εάν δεν ανήκω σε ομάδα αυξημένου κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου τραχήλου μήτρας, μπορώ να διακόψω τον περιοδικό μου έλεγχο στην ηλικία των 65-70, σύμφωνα με τις υποδείξεις του αμερικάνικου CDC και τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για γυναίκες με σεξουαλική ζωή.

Αφού δεν έχω συμπτώματα γιατί πρέπει να υποβληθώ σε τεστ Παπ;

Η αξία του τεστ Παπ έγκειται στο ότι μπορεί να εντοπίσει αλλαγές στον τράχηλο της μήτρας (προκαρκινωματώδεις) πριν ακόμα εμφανιστούν συμπτώματα.

Πώς μπορώ να διασφαλίσω ότι το τεστ Παπ είναι κατά το δυνατό αξιόπιστο;

  • Προγραμματίζω την εξέτασή μου σε διαπιστευμένο κέντρο
  • Προγραμματίζω την εξέτασή μου περίπου στο μέσο του κύκλου μου


2 μέρες πριν από την εξέταση:

  • Δεν έρχομαι σε επαφή με τον σύντροφό μου
  • Δεν κάνω κολπικές πλύσεις
  • Δεν χρησιμοποιώ tampons, σπερματοκτόνα, gel ή άλλες κολπικές κρέμες

Έχει επιπλοκές η λήψη του τεστ Παπ;

ΟΧΙ

  • Ενδέχεται να αισθανθείτε μία ελαφρά δυσφορία, αλλά η διάρκεια του τεστ είναι πολύ μικρή (περίπου 30’’).
  • Αμέσως μετά την εξέταση μπορεί να παρατηρήσετε μικρές κηλίδες αίματος.

Πώς θα μάθω τα αποτελέσματα του τεστ Παπ;

  • Ενημερώνομαι για το πότε και από πού θα παραλάβω τα αποτελέσματα του τεστ Παπ.
  • Εάν ενημερωθώ για ένα μη φυσιολογικό τεστ Παπ, είναι εξαιρετικά σημαντικό να επισκεφτώ τον γυναικολόγο μου και να με καθοδηγήσει σχετικά με τον επανέλεγχο και τις περαιτέρω εξετάσεις μου.
  • Ακόμα και με ένα φυσιολογικό τεστ Παπ, είναι σημαντικό να ενημερώσω τον γυναικολόγο για τυχόν παρατεταμένη αιμορραγία, εκκρίσεις από τον κόλπο ή πόνο.

Χρειάζεται να υποβάλλομαι σε τεστ Παπ εάν έχω κάνει υστερεκτομή;

Οφείλετε να ελέγχεστε με τεστ Παπ εάν έχετε υποβληθεί σε θεραπείες για καρκίνο ή για προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις καρκίνου τραχήλου μήτρας, ή εάν έχετε υποβληθεί σε υστερεκτομή χωρίς την αφαίρεση του τραχήλου.

Η επίσκεψή σας στον γυναικολόγο θεωρείται επιβεβλημένη ακόμα και αν δεν χρειάζεστε τεστ Παπ.

Ποιες είναι οι νεότερες εξελίξεις στον προσυμπτωματικό έλεγχο και την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας;

  • Το τεστ Παπ με χρήση κυτταρολογίας υγρής φάσης.
  • Συνδυασμός του τεστ Παπ με μοριακή εξέταση HPV test για γυναίκες άνω των 30 ετών.
  • HPV test σε γυναίκες με κυτταρολογική διάγνωση ASCUS.

 Εμβόλια έναντι της λοίμωξης από συγκεκριμένους υποτύπους του HPV.

___________

    ~ Αναπληρωτής Καθηγητής Κυτταρολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Πέτρος Καρακίτσος

Leave a Reply