Oι φιλόσοφοι διαψεύδουν τον Γούντι Αλεν: την ευτυχία μπορούμε ακόμα και να τη μάθουμε

Η φιλοσοφία μιλά για την ευτυχία: δεν υπάρχει στοχαστής, αρχαίος ή σύγχρονος, που να μην έχει ασχοληθεί με αυτό το θεμελιώδες για τον άνθρωπο ζήτημα. Αποτελεί ουσιώδες θέμα στο οποίο επικεντρώνονται οι υψηλότερες προσδοκίες του ανθρώπου. Αυτό που κάνει ακόμα και τους πιο τεμπέληδες φοιτητές να στρέφουν ευήκοα ώτα. Τι είναι ευτυχία; Τι ακριβώς σημαίνει «είμαι ευτυχισμένος»;  Ευτυχία θα μπορούσε άραγε να είναι –ή θα έπρεπε να είναι– το να απολαμβάνουμε σύντομες ηλιόλουστες ημέρες εν μέσω ομίχλης;

Ο Γούντι Αλεν –ένας στοχαστής της εποχής μας– στην ερώτηση «υπήρξες ποτέ ευτυχισμένος;» απαντά «ποτέ περισσότερο από έξι ώρες», το οποίο σημαίνει ότι η ευτυχία για αυτόν περνά και φεύγει και είναι αδύνατον να την κρατήσει. Ο φημισμένος γερμανός φιλόσοφος Τεοντόρ Αντόρνο (1903-1969) στα μέσα του 20ού αιώνα υποστήριξε ότι συνειδητοποιούμε ακριβώς ότι είμαστε ευτυχισμένοι, όταν ήδη έχει περάσει η ευτυχία. 

Ευλογημένη παροδικότητα: μας σώζει από τον κίνδυνο να ζούμε μία ευτυχισμένη (ή και δυστυχισμένη) ζωή, χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Ωστόσο ο Μισέλ ντε Μοντέν (1533-1592), τέσσερις αιώνες νωρίτερα, υποστήριξε ότι κανείς δεν είναι ποτέ δυστυχισμένος για μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να είναι ο ίδιος υπεύθυνος για αυτό. Ο Μοντέν πίστευε ότι υπάρχει η τέχνη της διαρκούς ευτυχίας και ότι μπορείς ακόμα και να μάθεις να είσαι ευτυχισμένος.  

Την εποχή του Πλάτωνα κυριαρχούσε ο ορθολογισμός: η ευτυχία ήταν το αποτέλεσμα μιας καλής ζωής, μέσα από την αναζήτηση της σοφίας και της αρετής. Ο Επίκουρος το συνοψίζει ως εξής: «Δεν θα ζήσει ποτέ κάποιος ευτυχισμένος εάν η ζωή του δεν είναι φρόνιμη, όμορφη και δίκαιη — και η ζωή δεν θα είναι ποτέ φρόνιμη, όμορφη και δίκαιη χωρίς ευτυχία». Σήμερα, αν και ο όρος αρετή έχει προκαλέσει κάποια σύγχυση, μη γνωρίζοντας καλά τι ακριβώς είναι το ενάρετο και σε ποια αναλογία είναι με την ευτυχία, ο δρόμος προς αυτήν είναι πολύ πιο βασανιστικός.

Δεν αρκούν τα πάσης φύσεως εγχειρίδια περί «θετικής σκέψης» (ούτε εκείνα φυσικά που εξηγούν τη μαγική δύναμη της αναδιοργάνωσης) για να εξηγήσουν τι σημαίνει ευτυχία και πού μπορεί κάποιος να την αναζητήσει. Δεν αρκεί ούτε και ο Γούντι Αλεν, αν και συχνά βοηθά. Το να πεις σε κάποιον «Να είσαι ευτυχισμένος» αποτελεί τον ασφαλέστερο τρόπο για να τον απομακρύνει από τη δυνατότητα αυτή. Ο αυστριακός φιλόσοφος-ψυχίατρος Πολ Βατσλάβικ (1921-2007) στο βιβλίο του: «Φτιάξε τη δυστυχία σου μόνος σου» ( κυκλοφορεί και στα ελληνικά), εξηγεί ότι οι άνθρωποι στην αναζήτηση της ευτυχίας συνήθως κάνουν το ακριβώς αντίθετο, δημιουργούν δηλαδή τη δική τους δυστυχία στην προσπάθειά τους να διορθώσουν τα συναισθηματικά τους προβλήματα.

________________________

   ~ ΑΠΕ-ΜΠΕ

by Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Συναφές: 

Αυτό είναι ευτυχία! – Κική Δημουλά

Εικονική συνέντευξη από τον Woody Allen

Μη ζηλεύεις ξένες ευτυχίες. Φτιάξε τη δική σου

Μαθαίνοντας τι είναι η ευτυχία

2 CommentsLeave a comment

  • Εντάξει η “ευτυχία” ως φιλοσοφικό πρόβλημα. Το ζήτημα είναι ότι υπάρχουν κι άλλα – και σωστή η παρατήρηση ότι, όσο βάζεις την “ευτυχία” σκοπό σου, το πιθανότερο είναι να θέτεις τον εαυτό σου από την άλλη μεριά. Κατά τα λοιπά, το να πεις ότι ένας φιλόσοφος “διαψεύδει” τον άλλον, είναι σόλοικο. Οι φιλόσοφοι μπορεί να διαφωνούν μεταξύ τους (και ποτέ σχεδόν δεν συμφωνούν, είν’ η αλήθεια), αλλά ποιος “διαψεύδει” ποιον; Η φιλοσοφία δεν είναι ιστορία!!!!

    • Πράγματι οι φιλόσοφοι διαγωνούν σε αρκετά πράγματα.
      Αλλά συμφωνούν όμως σε ένα. Ότι η αληθινή ευτυχία (μακαριότητα ή ευδαιμονία ακριβέστερα) βρίσκεται μέσα μας, είνια της ψυχής μας και δεν σχετίζετεαι με το έχειν και το κάτεχειν.

Leave a Reply

%d bloggers like this: