Η λογοκλοπή δεν είναι απλά μια παραβίαση των κανόνων, αλλά πλήττει την αξιοπιστία της επιστημονικής έρευνας και την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς που την εποπτεύουν. Όταν, μάλιστα, οι σχετικές ενδείξεις αφορούν τη διδακτορική διατριβή ενός προβεβλημένου πανεπιστημιακού, η εξέτασή τους οφείλει να γίνεται με ακρίβεια, νηφαλιότητα και πλήρη τεκμηρίωση. Η παρούσα μελέτη, του ιατρού Παναγιώτη Ιακωβή, εξετάζει συγκριτικά τη διατριβή του Jason Arday και το προγενέστερο έργο της Paula Zwozdiak–Myers.
Μέσα από την αντιπαραβολή επιλεγμένων αποσπασμάτων, της δομής, των επιχειρημάτων και των βιβλιογραφικών αναφορών, διερευνάται αν οι μεταξύ τους ομοιότητες μπορούν να αποδοθούν σε θεμιτή ακαδημαϊκή χρήση των πηγών ή αν συνιστούν περιπτώσεις μη δηλωμένης οικειοποίησης ξένου έργου.
Στόχος του άρθρου δεν είναι η δημιουργία εντυπώσεων, αλλά η παρουσίαση των διαθέσιμων στοιχείων με τρόπο κατανοητό και ελέγξιμο. Ο αναγνώστης καλείται να ακολουθήσει τη σύγκριση βήμα προς βήμα και, με βάση τα παρατιθέμενα τεκμήρια και τη σχετική βιβλιογραφία, να αξιολογήσει τη σοβαρότητα και την έκταση του ζητήματος.
***
Συγκριτική ανάλυση της διατριβής του Jason Arday σε σχέση με αυτή της Paula Zwozdiak – Myers
O Jason Arday (1985 – 2026), ήταν Βρετανός Καθηγητής Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, ο νεότερος μαύρος Καθηγητής στη ιστορία αυτού του Πανεπιστήμιου. Η ζωή και το έργο του έλαβαν πολύ μεγάλη δημοσιότητα, με πλήθος τιμητικών διακρίσεων ανά τον κόσμο.
Το 2023, όμως, προσπάθησε να εκφοβίσει τον Καθηγητή David Harris, ο οποίος παρατήρησε αξιοσημείωτες ομοιότητες ανάμεσα σε ένα άρθρο του Arday και ένα παλαιότερο άρθρο του Anjun Memon. Χρησιμοποίησε, μάλιστα, τις νομικές υπηρεσίες εταιρειών που εξειδικεύονται στον εκφοβισμό και σε άλλες περιπτώσεις [1].
To 2025, κατηγορήθηκε για εκτεταμένες αντιγραφές στην διδακτορική του διατριβή [2] (plagiarism) σε σχέση με παλαιότερη διατριβή της Paula Zwozdiak – Myers [3]. Αυτές και πλήθος άλλων καταγγελιών σχετικά με την ακαδημαική και προσωπική του πορεία, καθώς και ανεπιβεβαίωτοι ισχυρισμοί του σχετικά με δήθεν απειλές που δέχτηκε, οδήγησαν τελικώς στην παραίτησή του από το Cambridge, υπό το βάρος του ελέγχου που ξεκίνησε καθυστερημένα να ασκεί το Πανεπιστήμιο.
Το επόμενο διάστημα παρουσίασε επιδείνωση της ψυχικής του υγείας και βρέθηκε νεκρός την 14η Αυγούστου 2026 στο σπίτι του.
Προκειμένου να διαμορφωθεί μια ανεξάρτητη θέση σχετικά με τις κατηγορίες αντιγραφής (plagiarism), διενεργήσαμε με την βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης, μια συγκριτική έρευνα ανάμεσα στην διδακτορική διατριβή του Arday και της Zwozdiak – Myers. Επιπλέον, συγκεντρώσαμε τις σχετικές βιβλιογραφικές και δημοσιογραφικές αναφορές.
Τα αποτελέσματά μας έχουν ως εξής:
- Τίτλοι
Η διατριβή του Arday (Ιούλιος 2015), στο Liverpool John Moores University (LJMU) , έχει τίτλο: «An exploration of peer-mentoring among student – teachers’ to inform reflective practice within the context of action research». Σε ελεύθερη μετάφραση, έχει τον μάλλον ακατανόητο τίτλο : «Διερεύνηση της αλληλοκαθοδήγησης μεταξύ φοιτητών – εκπαιδευτικών με σκοπό την ενημέρωση της αναστοχαστικής πρακτικής στο πλαίσιο της έρευνας δράσης».
Η διατριβή της Zwozdiak – Myers, ήταν προγενέστερη, (Ιούνιος 2009), στο Brunel University, έχει τίτλο: « An analysis of the concept reflective practice and an investigation into the development of student – teachers’ reflective practice within the context of action research». Σε ελεύθερη μετάφραση : «Ανάλυση της έννοιας της αναστοχαστικής πρακτικής και διερεύνηση της ανάπτυξης της, ανάμεσα σε φοιτητές και εκπαιδευτικούς, στο πλαίσιο της έρευνας δράσης».
Παρά τις μικρές λεκτικές διαφορές, οι τίτλοι είναι ουσιαστικώς πανομοιότυποι ως προς τους στόχους που θέτει η κάθε διατριβή, την ορολογία και την αρχιτεκτονική διατύπωσης, αλλά αυτό δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη plagiarism, αφού πολλές διατριβές πραγματεύονται το ίδιο ζήτημα.
- Αρχιτεκτονική της Εισαγωγής κάθε διατριβής
Στα εισαγωγικά κεφάλαια των δύο διατριβών, παρατηρούνται αξιοσημείωτες ομοιότητες, αφού η ανάλυση των πλήρων κειμένων, δείχνει ότι η αλληλοεπικάλυψη είναι πολύ έντονη. Περίπου 20,8% των προτάσεων στα σχετικά αρχικά τμήματα, παρουσιάζουν αντιστοιχίες υψηλής ομοιότητας. Αυτό έχει σημασία: το pattern δεν δείχνει ότι οι δύο συγγραφείς απλώς χρησιμοποίησαν τις ίδιες μεθοδολογικές τεχνικές. Η ομοιότητα συγκεντρώνεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο εισάγουν, πλαισιώνουν και θεωρητικοποιούν το πρόβλημα, εξ αρχής. Από τον τίτλο και την Εισαγωγή κάθε διατριβής.
Χαρακτηριστικά παρατίθενται συγκριτικά τέσσερα ζεύγη προτάσεων που παρουσιάζουν αξιοσημείωτη ομοιότητα, μεταξύ άλλων, ανάμεσα στις δύο διατριβές :
- Πρόταση 1: Πολύ υψηλή ομοιότητα με ασήμαντες διαφορές σε μη κριτικά σημεία του κειμένου:
Zwozdiak-Myers (2009):
«The purpose of this chapter is to examine what key characteristics theorists, practitioners and researchers within education and initial teacher education associate with reflective practice. »
Arday (2015):
«Importantly, the purpose of this chapter is to examine the key characteristics that practitioners, theorists, commentators and researchers within education and initial teacher education align with reflective practice. »
- Πρόταση 2: Επίσης, πολύ υψηλή ομοιότητα με ασήμαντες διαφορές σε μη κριτικά σημεία του κειμένου. Επιπλέον, παρατηρείται σημαντική αρχιτεκτονική αλληλοεπικάλυψη των προτάσεων αλλά και μεθοδολογική ταυτότητα μεταξύ τους:
Zwozdiak-Myers (2009):
«Becoming a reflective practitioner is not so much about the acquisition or development per se of the skills and areas of knowledge required for successful teaching, but rather concerns ‘the particular skills needed to reflect constructively upon ongoing experience as a way of developing those skills and knowledge and improving the effectiveness of one’s work’…»
Arday (2015):
«The basis for becoming a reflective practitioner is not focused solely on the acquisition or development of a set of prescribed skills and areas of knowledge required for successful teaching, but rather the particular skills set essential for reflecting constructively upon continuous daily experiences as a way of developing teaching proficiency and effectiveness…»
- Πρόταση 3: Αξιοσημείωτες ομοιότητες που ξεπερνούν το λεκτικό κομμάτι και επεκτείνονται στην σειρά συλλογισμών και φυσικά και στην αρχιτεκτονική της πρότασης. Ασήμαντες λεκτικές τροποποιήσεις σε μη κρίσιμα σημεία για την νοηματοδοσία της πρότασης.
Zwozdiak-Myers (2009):
«Providing student – teachers with opportunities to engage in contextually focused research activity should enable them progressively to become more effective in accurately assessing a situation, selecting an appropriate course of action, implementing the plan of action and evaluating the outcome to inform future practice. »
Arday (2015):
«To this end, providing student – teachers with an opportunity to engage in contextually focused research activity which enables them progressively to become more effective teaching practitioners and pedagogues in being able to accurately assess a situation, select appropriate courses of action, implement a plan of action and professionally develop through reflecting upon practice
Υπάρχει και ένα τέταρτο παράδειγμα που, κατά τη γνώμη μας, θα όφειλε να συμπεριληφθεί, καθώς παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τον μηχανισμό του ενδεχόμενου plagiarism, αφού η αρχή της πρότασης είναι σχεδόν αυτούσια, ενώ το δεύτερο μισό μετατρέπεται σε συνωνυμική αναδιατύπωση:
Zwozdiak-Myers:
«Although action research has been recognised as a means to develop reflective practice and promote educational change, few studies have examined its influence in student teacher education.”
Arday:
«Although action research has been recognised as a means to develop reflective practice and promote educational change, there still remains a dearth of literature regarding the influence of such practice within student-teacher education…»
- Κυρίως σώμα διατριβών
Η ανεξάρτητη υπολογιστική ανάλυση των δύο διατριβών, βρήκε 185 υψηλής ομοιότητας ζεύγη προτάσεων. Από αυτά, 32 είναι σχεδόν αυτολεξεί (near-verbatim) και 114 είναι σημασιολογικά σχεδόν ταυτόσημα με λεξικές μεταβολές. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι 28 από τα 185 αφορούν υλικό που προέρχεται από την ίδια την έρευνα, το framework ή τα findings της Zwozdiak-Myers, όχι απλώς κοινή τρίτη βιβλιογραφία. Επιπλέον, υπάρχει δημοσιευμένος ισχυρισμός [4] πως ο Arday διατηρεί ακόμη και copy-editing mistakes της Zwozdiak-Myers, αλλά οι διαθέσιμες δημόσιες αναλύσεις δεν δίνουν έναν πλήρη κατάλογο όλων των spelling/grammar anomalies της Myers και, στη συνέχεια, το ποσοστό αυτών που εμφανίζονται στον Arday. Σε κάθε περίπτωση, οι προτάσεις του Arday, διατηρούν την γλωσσική ιδιορρυθμία της Myers, όπως φαίνεται στην αγγλική ορθογραφία της λέξης «recognized» στο τέταρτο παράδειγμα που αναφέρθηκε παραπάνω.
- Ο Ronald G. Tabachnick
O R.G Tabachnick είναι καθιερωμένος αμερικανός ερευνητής της εκπαίδευσης. Η σωστή αναφορά του επωνύμου του είναι: «Tabachnick». Όμως, η Zwozdiac – Myers επανειλημμένα αναφέρει εσφαλμένα το όνομά του ως: «Tabachnik». Παραδόξως, το ίδιο ακριβώς σφάλμα κάνει στις αναφορές του και ο Arday, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για γνωστό βιβλιογραφικά ερευνητή.
Συνεπώς, στην παρούσα ερευνητική εργασία – σύγκριση, εντοπίζονται επαναλαμβανόμενες μη τυπικές γλωσσικές μορφές στη διατριβή της Zwozdiak-Myers οι οποίες επανεμφανίζονται και στη διατριβή του Arday. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτες είναι η επανειλημμένη ανορθόγραφη μορφή “Tabachnik” και οι γραμματικά εσφαλμένες κατασκευές “student teachers’ identified” και “student teachers’ perceived”. Ωστόσο, άλλα σαφή λάθη της Zwozdiak-Myers, όπως το “student teachers’ develop”, δεν εμφανίζονται στον Arday. Επομένως, τα δεδομένα δεν επιτρέπουν τον ισχυρισμό ότι ο Arday αναπαράγει μηχανικά όλα τα γλωσσικά σφάλματα της προγενέστερης διατριβής, αλλά δείχνουν ότι ορισμένες ιδιομορφίες της γραφής της Zwozdiak-Myers εμφανίζονται αυτούσιες και στη μεταγενέστερη διατριβή του Arday. Η διαγνωστική τους αξία αυξάνεται όταν εξετάζονται σε συνδυασμό με τις ανεξάρτητες, υψηλής ομοιότητας textual correspondences μεταξύ των δύο έργων.
- Η ομοιότητα συγκεντρώνεται στην Εισαγωγή και την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας
Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Η ανάλυση δεν βρίσκει ομοιόμορφη ομοιότητα ανάμεσα στις διατριβές. Η επικάλυψη είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένη στα εισαγωγικά και θεωρητικά κεφάλαια, ενώ είναι πολύ μικρότερη στη μεθοδολογία και στα ευρήματα. Αυτό είναι συμβατό με ένα μοντέλο «δανεισμού» στη θεωρητική ανάπτυξη.
- Τα 185 λεκτικά ζεύγη υψηλής ομοιότητας
Υπάρχουν 185 σχεδόν αυτολεξεί αποσπάσματα (near-verbatim) και κλειστές παραφράσεις (close-paraphrase passages). Από τα 185 ζεύγη, η ανάλυση ταξινομεί 32 ως near-verbatim και 114 ως semantically near-identical με λεκτικές αντικαταστάσεις (lexical substitutions). Δηλαδή ένα σημαντικό μέρος δεν είναι απλώς «η ίδια ιδέα», αλλά: ίδιος συντακτικός σκελετός + ίδια σειρά επιχειρημάτων + ίδια ασυνήθιστα λεκτικά στοιχεία + αλλαγή ορισμένων λέξεων. Αυτό είναι ακριβώς το μοτίβο που θα περιμέναμε από close paraphrasing, και είναι πολύ πιο διαγνωστικό από έναν εκατοστιαίο έλεγχο Turnitin. H Τelegraph και ο Guardian [5], επίσης, ανακάλυψαν πάνω από 100 διαφορετικά χωρία με συντριπτικές ομοιότητες ανάμεσα στις δύο διατριβές.
- Παράφραση
Ο Arday, δεν αντιγράφει μηχανικά, «copy – paste», αλλά κρατάει τη δομή, την αρχιτεκτονική, την κρίσιμη ορολογία και τη σειρά των πληροφοριών, αλλά αντικαθιστά μερικές λέξεις με συνώνυμα ή αφαιρεί στοιχεία. Η έγκυρη πλατφόρμα Retraction Watch [1] αποκάλυψε την ύπαρξη ενός φακέλου 63 σελίδων (dossier) με συγκρίσεις κειμένων (text comparisons) που είχε συνταχθεί αρχικά από το Times Higher Education. Ο φάκελος, τον οποίο εξέτασε ανεξάρτητα ο βιοχημικός και ερευνητής ακαδημαϊκής ακεραιότητας David Sanders, τεκμηρίωνε σημείο προς σημείο τις παραβιάσεις, δείχνοντας μάλιστα ότι μεταφέρθηκαν αυτούσια ακόμη και παραθέματα τα οποία υποτίθεται πως προέρχονταν από προσωπικές συνεντεύξεις. Ο Titorenko [6] έδειξε μέσω στατιστικών δεικτών ότι στα ζεύγη υψηλής σημασιολογικής ομοιότητας, οι δύο διατριβές μοιράζονται διάμεσους ρυθμούς συνεχόμενων ίδιων λέξεων (median run of identical consecutive words) που ξεπερνούν κατά πολύ το τυπικό όριο αυτοαναφοράς ενός συγγραφέα, επιβεβαιώνοντας τη δομική μεταφορά.
Συμπεράσματα :
Το τελικό συμπέρασμα που προκύπτει αβίαστα από την ανάλυσή μας είναι ότι δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μια τυχαία σύμπτωση, κοινή μεθοδολογική αφετηρία ή ακούσια παράλειψη παραπομπών, αλλά σε μια συστηματική και οργανωμένη ιδιοποίηση πνευματικού έργου.
Η διατριβή του Arday χρησιμοποίησε το έργο της Zwozdiak-Myers ως εν πολλοίς θεωρητικό και δομικό ικρίωμα (scaffold), πάνω στο οποίο έχτισε την εναρκτήρια επιχειρηματολογία του. Το συμπέρασμα αυτό εδράζεται στο αθροιστικό βάρος τριών ανεξάρτητων, αλλά συγκλινουσών αποδεικτικών γραμμών:
- Αδυναμία ανεξάρτητης παραγωγής του λάθους (Το ίχνος μεταφοράς):
Η ύπαρξη κοινών, μη τυπικών τυπογραφικών και γραμματικών σφαλμάτων (όπως το “Tabachnik” και το “student teachers’ identified”) μειώνει σημαντικά την πιθανότητα της ανεξάρτητης συγγραφής. Σε ένα αυστηρό πλαίσιο αξιολόγησης ενδείξεων, ένα τέτοιο κοινό σφάλμα φέρει ισχυρό διαγνωστικό ειδικό βάρος, καθώς λειτουργεί ως σοβαρό αποτύπωμα της άμεσης, φυσικής μεταφοράς του κειμένου. Η Επιστημολογική Βαρύτητα των «Κοινών Λαθών» (Shared Errors) και λεκτικών ιδιορρυθμιών αποτελεί ισχυρή Bayesian στοιχειοθέτηση.
- Σκόπιμη Σημασιολογική Απόκρυψη (Το μοτίβο της συγκάλυψης):
Ο μετασχηματισμός των προτάσεων υποδεικνύει μια ενεργητική διαδικασία, ύποπτη για λογοκλοπή. Η διατήρηση της αρχιτεκτονικής της πρότασης —του συντακτικού και λογικού «κελύφους»— με ταυτόχρονη αντικατάσταση λέξεων από συνώνυμα, αποδεικνύει πρόθεση συγκάλυψης της πηγής. Δεν πρόκειται για “copy-paste” από αμέλεια, αλλά για επεξεργασμένη δομική παράφραση, με πρόθεση την μείωση του πνευματικού κάματου, χωρίς όπως χονδροειδή αντιγραφή.
- Επιλεκτική Ενσωμάτωση (Οικονομία πνευματικής προσπάθειας):
Η συντριπτική συγκέντρωση της ομοιότητας στα κεφάλαια της Εισαγωγής και της Βιβλιογραφικής Ανασκόπησης δείχνει μια ξεκάθαρη, στοχευμένη στρατηγική. Σκοπός ήταν η οικειοποίηση του έτοιμου θεωρητικού πλαισίου (framing) προκειμένου ο συγγραφέας να θεμελιώσει τη δική του έρευνα πεδίου, αποφεύγοντας τον επίπονο και χρονοβόρο θεωρητικό αναστοχασμό που απαιτεί ένα διδακτορικό.
Η σύγχρονη βιβλιογραφία για authorship attribution και plagiarism detection ενισχύει αυτή την ανάγνωση: ο Holmes και ο Stamatatos δείχνουν πώς stylometric δείκτες (συντακτικά μοτίβα, συχνότητες λέξεων, μήκη προτάσεων) μπορούν να ενταχθούν σε πιθανοκρατικά Bayesian μοντέλα για απόδοση συγγραφής, ενώ ο Alzahrani et al. τεκμηριώνουν ότι η συνδυασμένη λεκτική, συντακτική και σημασιολογική ομοιότητα, (lexical, syntactic και semantic similarity)—ιδίως όταν αφορά ασυνήθιστα λεκτικά στοιχεία και δομικά μοτίβα—είναι διαγνωστική για λογοκλοπή και όχι απλή θεματική σύμπτωση. Πιο πρόσφατα, ο Hu et al. [7] προτείνουν ένα ρητά Bayesian πλαίσιο που χρησιμοποιεί τις πιθανότητες που αποδίδουν μεγάλα γλωσσικά μοντέλα σε κείμενα ως προς προηγούμενα δείγματα συγγραφέα, υπολογίζοντας Bayes factors για έλεγχο νομιμότητας κειμένων (forensic linguistics), ενώ η λογική τους είναι πλήρως συμβατή με την παρούσα ανάλυση: ένα σύνολο δεικτών (shared errors, near‑verbatim προτάσεις, semantically near‑identical passages, median runs of identical consecutive words όπως μετρά ο Titorenko) συγκλίνει σε ένα πολύ μεγάλο συνολικό Bayes factor υπέρ της υπόθεσης δομικής ιδιοποίησης.
Τέλος, το μοτίβο επιλεκτικής ομοιότητας—η «συντριπτική συγκέντρωση της ομοιότητας στα κεφάλαια της Εισαγωγής και της Βιβλιογραφικής Ανασκόπησης», σε αντίθεση με τη μικρή επικάλυψη στη μεθοδολογία και στα ευρήματα—λειτουργεί ως τρίτο Bayesian feature, γιατί αντιστοιχεί ακριβώς στο μοντέλο «οικονομίας πνευματικής προσπάθειας» που περιγράφεται εδώ.
Όταν συνδυαστούν αυτές οι τρεις ανεξάρτητες γραμμές—shared errors, δομική παράφραση, επιλεκτική θεωρητική επικάλυψη—η Bayesian συναγωγή είναι σαφής: «η αρχιτεκτονική λογοκλοπή αποτελεί την πλέον πιθανή λογικά συνεπή εξήγηση», όχι ως ρητορική διατύπωση, αλλά ως αποτέλεσμα μιας τεκμηριωμένης Bayesian αξιολόγησης των ενδείξεων.
Αντίστοιχες μελέτες θα ήταν χρήσιμες και στην ελληνική πανεπιστημιακή πραγματικότητα.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
- Retraction Watch (27 Ιουλίου 2026) – “Exclusive: News outlet killed story on plagiarism allegations after legal pressure”
- Arday, J. (2015). An Exploration of Peer-Mentoring among Student Teachers’ to Inform Reflective Practice within the Context of Action Research. Διδακτορική διατριβή, Liverpool John Moores University
- Zwozdiak-Myers, P. (2009). An analysis of the concept reflective practice and an investigation into the development of reflective professionals. Διδακτορική διατριβή, Brunel University London
- Cofnas, N. (2026, 21 Ιουλίου). Δημοσίευση στο Substack
- The Guardian & The Telegraph (Αύγουστος 2026). Αναλύσεις όπως το Playbooks, plagiarism and a pig’s head: new claims surrounding a Cambridge professor (Guardian, 1 Αυγούστου 2026)
- Titorenko (2026). “Measuring Text Overlap Between Two Doctoral Theses.” Δημοσιευμένο στην πλατφόρμα Analyse That (Ιούλιος 2024 / Ενημέρωση 2026)
- https://ar5iv.labs.arxiv.org/html/2410.21716?utm_source=copilot.com
***
Ιακωβής Παναγιώτης MD, PhD
Καρδιολόγος
Επεμβατικός Καρδιολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών
Επιστημολόγος
by Αντικλείδι , https://antikleidi.com
