Σιμόν ντε Μποβουάρ: Κρόνος – Χρόνος

Σ’ αυτό το κείμενο εξηγείται πώς το όνομα Σάτουρν (Κρόνος στα λατινικά) δόθηκε στον πιο αργό πλανήτη και τον πιο απόμακρο.

Κρόνος – Hans Thoma

Οι αστρολόγοι τον θεωρούσαν έναν πλανήτη κρύο και ξερό και τον συνέδεαν με τη φτώχεια, τα γηρατειά και το θάνατο. Στα έργα τους τον παρουσίαζαν συνήθους σαν άντρα μελαγχολικό και ασθενικό, κρατώντας δρεπάνι, αξίνα, φτυάρι ή ραβδί και ακουμπώντας σε δεκανίκι, το σύμβολο της κατάπτωσης. Σχεδόν πάντα είχε ξύλινο πόδι ή ήταν ευνουχισμένος – πράγμα πού μας θυμίζει το μύθο τού Δία που ακρωτηριάζει τον Κρόνο.

Ο Κρόνος καταβροχθίζει τον γιο του – Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς 1638

H μεσαιωνική εικονογραφία τον χρησιμοποίησε για να εκμεταλλευτεί σε μεγαλύτερη έκταση το θέμα τού ευνουχισμένου άντρα, πού είχε φάει το παιδί του.

Ο ακρωτηριασμός του Ουρανού από τον Κρόνο (λεπτομέρεια) Giorgio Vassari

Από τον 11ο αιώνα, o θάνατος παριστάνεται κρατώντας ένα δρεπάνι. Ο Χρόνος συνδέεται στενά με το θάνατο, γιατί και οι δύο είναι εχθροί της ζωής: κι o Κρόνος ταυτίστηκε με το Χρόνο.

Ήταν λοιπόν φυσικό, o καλλιτέχνης πού ζωγράφισε τον Πετράρχη (πού θεωρούσε το χρόνο καταστρεπτική δύναμη) να δανειστεί την εικόνα του πλανήτη Κρόνου για να δείξει το Χρόνο.

Ο Χρόνος σαν γέρος με δρεπάνι και κλεψύδρα – David Teniers

Και τον παρουσιάζει σε πλήρη κατάπτωση, με φτερά, να κρατάει στο χέρι μια κλεψύδρα. Η παραπάνω εικόνα υπερίσχυσε από την εποχή αυτή και πέρα.

Pieter Brueghel the Elder, 1562. Ο θρίαμβος του θανάτου.

Στο “θρίαμβο τού θανάτου» πού τόσο συχνά απεικονίζεται κατά το 15ο αιώνα , ο Θάνατος είναι ένας σκελετός πού κρατάει δρεπάνι και κλεψύδρα. O Χρόνος κρατάει επίσης δρεπάνι, ένα εργαλείο πού έπαψε πια να συμβολίζει τη γονιμότητα. Τώρα κόβει ζωές ακριβώς όπως oι Μοίρες έκοβαν παλιότερα την κλωστή της ζωής του ανθρώπου.

Χρόνος και το παιδί του – Giovanni Francesco Romanelli