Κατηγορία -Φιλοσοφία

Φιλοσοφία

Πλωτίνος: τι είναι το Ωραίο;

plotinus

«Ποτέ το μάτι δεν θα μπορούσε να δει τον ήλιο αν  δεν ήταν  ηλιοειδές  [=αν δεν διέθετε ηλιακή μορφή  ή  φύση],  ούτε η  ψυχή  θα  μπορέσει να αντικρίσει το ωραίο, αν δεν έχει γίνει πρώτα ωραία η ίδια». Περισσότερα

Τούτη είναι η εποχή μας – Νίκος Καζαντζάκης

kazantzakis2

[…] Δυο φωνές μέσα μου παλεύουν. O νους: “Γιατί να χανόμαστε κυνηγώντας το αδύνατο; Μέσα στον ιερό περίβολο των πέντε αιστήσεων χρέος μας ν΄ αναγνωρίσουμε τα σύνορα του ανθρώπου.
Περισσότερα

Η τύχη σε αντιδιαστολή με το μοιραίο!

mantis

«Οι άνθρωποι δημιούργησαν την εικόνα της Τύχης για να δικαιολογήσουν τη δική τους αβουλία. Διότι η τύχη ελάχιστα αντιμάχεται τον συνετό, αλλά η οξυδερκής προνοητικότητα εξομαλύνει τα περισσότερα προβλήματα της ζωής» (Δημόκριτος) Περισσότερα

Παλαμήδης – Ο εξυπνότερος των Ελλήνων

palamedesΟ Παλαμήδης ήταν ήρωας της Τρωικής εκστρατείας, εφευρέτης, συγγραφέας και δημιουργός. Ήταν γιος του Ναύπλιου και της Ησιόνης και ξεχώριζε για τη σοφία του. Στον Παλαμήδη αποδίδονται η επινόηση των μέτρων και των σταθμών, η διαίρεση του έτους σε ώρες ημέρες και μήνες και η εφεύρεση διαφόρων παιχνιδιών (επιτραπέζιων και στρατηγημάτων) που ονομάζονται και του Παλαμήδους ή αθύρματα ή πεσσοί ή πεττοί.

Περισσότερα

Κλοντ Λεβί-Στρος – Αναζητώ αυτό που στην ανθρώπινη φύση είναι σταθερό και θεμελιώδες

levi-strauss

Ο Γάλλος ανθρωπολόγος Κλοντ Λεβί-Στρος ήταν ένας από τους μεγαλύτερους διανοητές του 20ού αιώνα. Ας διαβάσουμε γι αυτόν ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γκυ Σορμάν “Οι μεγάλοι στοχαστές της εποχής μας” Περισσότερα

Νίτσε – Το επωφελές και το επιβλαβές της ιστορίας για τη ζωή

animal-paradise-zubaranΚοίτα την αγέλη που βόσκει περνώντας μπροστά σου: δεν γνωρίζει τι είναι χθες ή σήμερα· αναπηδά εδώ και εκεί, τρώει, ξαπλώνει, χωνεύει, αναπηδά και πάλι, και το ίδιο από το πρωί ως το βράδυ κι από μέρα σε μέρα, στενά δεμένη με τις ευχαριστήσεις και τις δυσαρεστήσεις της, προσδεμένη δηλαδή στον πάσσαλο της στιγμής και γι’ αυτό δεν είναι ούτε βαρύθυμη ούτε μπουχτισμένη.

Περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ – Οι αγαπημένοι των θεών μεγαλώνουν μικραίνοντας.

paixnidi-large-720412Ένας φιλόσοφος της σύγχρονης εποχής που αναμφισβήτητα γνώριζε τον Όσκαρ, ο Δανός Σέρεν Κίρκεγκορ, στοχάστηκε, μεταξύ πολλών άλλων πραγμάτων, γύρω από τις συμπεριφορές που διατηρούν το πνεύμα νέο και όσες το φθείρουν.

Περισσότερα

Νίτσε – Ότι ονομάζουμε “αγάπη”

salome_nietzscheΑγάπη και φιληδονία! Αλήθεια, πόσο διαφορετικά ακούγονται στις καρδιές μας οι δυο αυτές λέξεις. Κι όμως, θα μπορούσαν να εκφράζουν και οι δυο αυτές λέξεις το ίδιο ένστικτο, βαφτισμένο δυο φορές. Η πρώτη εγκωμιαστικά, απ’ την άποψη των ανικανοποίητων και των ακόρεστων που βρίσκουν «καλό» το ένστικτο αυτό· τη δεύτερη με τη χυδαία έννοια, από την άποψη εκείνων που γνωρίζουν καλά πλέον, που έχουν ένα ένστικτο κατοχής κατασιγασμένο κάπως, και που τώρα φοβούνται για τα «αγαθά» τους.

Περισσότερα

O Χρόνος στην Επικούρεια Κοσμοθέαση

the-light-of-truth

Στην ελληνική μυθολογία, ο Χρόνος ήταν μία ασώματη αρχέγονη θεότητα. Παρότι ασώματος, εικονιζόταν και ως τέρας με σώμα φιδιού και τρία κεφάλια: ενός άνδρα, ενός ταύρου και ενός λιονταριού. Ο Χρόνος αυτός και ένα άλλο φίδι που τον συνόδευε και που λεγόταν  Ανάγκη, περιελίσσονταν γύρω από το κοσμικό αυγό. Στη συνέχεια  έσπασαν το αυγό αυτό και σχηματίστηκε το Σύμπαν . Περισσότερα

Αξέχαστες συγκινητικές στιγμές αδελφικής αγάπης

bardin_cleobis_and_bitonΤα αδέλφια* μας είναι οι φυσικοί μας σύμμαχοι. Οι πρώτοι μας φίλοι, στους οποίους λέμε όσα δεν λέμε στους γονείς μας. Είναι οι πρώτοι μας αντίπαλοι στον αγώνα για επικράτηση μέσα στο περιβάλλον μας, αλλά και εκείνοι στους οποίους αισθανόμαστε πως μπορούμε να στραφούμε για βοήθεια σε όλη μας τη ζωή. Τα αδέλφια μας είναι τα πρόσωπα που παραμένουν πάντα στη ζωή μας, είτε ως οι καλύτεροι μας φίλοι, είτε ως πληγή μιας αναντικατάστατης απώλειας, αν η σχέση δεν επιζήσει. Δεν μπορούμε να τους εξαφανίσουμε, όπως κάνουμε με πρώην φίλους και συντρόφους.

Περισσότερα

Φυτεύοντας τον σπόρο της γνώσης

seeds

Η μόρφωση, όπως ακριβώς μια εύφορη γη, φέρνει όλα τα καλά (“Η παιδεία, καθάπερ ευδαίμων χώρα, πάντα τ’ αγαθά φέρει”) έλεγε ο Σωκράτης και πιθανών ο νέος να είχε περισσότερη “εξυπνάδα” αν έκανε τον κόπο να μελετήσει τον Αθηναίο φιλόσοφο, διότι θα ήξερε ότι όσο δεν βασίζεται στην πνευματική και ψυχική καλλιέργεια του, τόσο περισσότερο θα οδηγείται στον ατομικισμό, ναρκισσισμό και την φαυλότητα.

Περισσότερα

Σόλωνας και Περικλής: τα πρότυπα και η βαρύτητά τους

new_demo_pericles_speach_02

Παρ’ όλο που κάποιο είδος προτύπου πάντοτε ρυθμίζει την ανθρώπινη ζωή, ο άνθρωπος δεν μπορεί να κατανοήσει και να αποδεχθεί ότι αυτά τα πρότυπα επηρεάζουν τον τρόπο που σκέπτεται και επιλέγει αλλά και αντίστροφα ο τρόπος της αντίληψής του επηρεάζει το είδος των προτύπων που επιλέγει. Αυτό βασίζεται στον εσωτερικό διχασμό που βιώνει ο ίδιος μέσα του και που προκαλεί σύγκρουση με αντιφατικές επιθυμίες καθώς και σύγκρουση με το περιβάλλον.

Περισσότερα

Spinoza: Δεισιδαιμονία, ο κακός νοικοκύρης του ανθρώπου

benkos_bioho

   Δύναμη εξουσιασμού των μαζών

Στο έργο του Tractatus theolocico-politicus (1670) ο Σπινόζα επιχειρεί, μεταξύ των άλλων,  να ερμηνεύσει  τη δεισιδαιμονία ως εργαλείο στα χέρια της εξουσίας για την υποδούλωση του φρονήματος των μαζών.  Ό,τι σχετικό πραγματεύεται στο προαναφερθέν έργο του ο φιλόσοφος απηχεί ένα σύνολο στοχασμών του, διάσπαρτων και στα άλλα κείμενά του.

Περισσότερα

Ο φιλόσοφος που αγάπησε ένα λύκο. Και τον πήρε σπίτι του.

wolf

Η αγγελία ήταν σαφής. “Πωλούνται κουτάβια λύκου 96%”. O Μαρκ Ρόουλαντς όταν τη βλέπει είναι μόλις 27 ετών και λέκτορας φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα. Δεν διστάζει.

Περισσότερα

Η ισότητα ως αυταπάτη και η δυτική κουλτούρα

light-in-your-soulΘα επιχειρήσουμε στο παρόν άρθρο να δώσουμε μόνον την εικόνα τού κατά την άποψή μας βασικού προβλήματος, χωρίς αναλυτικότητα των επιμέρους μορφών της ισότητας όπως διαμορφώνονται με τις σημερινές αντιλήψεις.

Περισσότερα

Κορνήλιος Καστοριάδης – Μορφές τον νοητού

in-doubt-chrys-roboras

Ιστορικά, η ψυχαναλυτική δραστηριότητα άρχισε σαν ιατρική πρακτική. Ο Φρόιντ χρειάστηκε ένα τέταρτο του αιώνα μέχρι να αποφασίσει -στο δοκίμιό του «Το ζήτημα της ψυχανάλυσης από μη γιατρό» («La question de l’ analyse profane»)-ότι για να ασκήσει κανείς τnv ψυχανάλυση είναι λιγότερο σημαντικό το να έχει σπουδάσει ιατρική απ’ ότι το να γνωρίζει λογοτεχνία, εθνολογία, ιστορία- θα προσέθετα ότι πρέπει να γνωρίζει, επίσης, και φιλοσοφία και πολιτική Θεωρία.

Περισσότερα

Διαφθορά και ολοκληρωτισμός

gray-man-theory-1

Οι άνθρωποι προσπαθώντας να απλοποιήσουν τη ζωή τους και τη σκέψη τους έχουν ταυτίσει τον ολοκληρωτισμό με τη δραματικότητα ορισμένων ιστορικών εκφράσεών του όπως τον ναζισμό, σταλινισμό, διαφόρων ειδών δικτατορίες όπου πάντοτε εμπλέκονται τα όπλα ή/και η λογοκρισία από όργανα ή άτομα που διαθέτουν επίσημη οργανωμένη ισχύ. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, γιατί ο ολοκληρωτισμός παίρνει διάφορες μορφές μικρές ή μεγάλες και που όλες καταλήγουν στην τελική επιβολή του ολοκληρωτισμού που αναγνωρίζουμε ως τέτοιον.

Περισσότερα

Λουκρήτιος – Είναι γλυκό να βλέπεις από τι κακά έχεις γλυτώσεις

francesco_hayez_lucretiusΣου δίνει τέρψη το να κάθεσαι να παρακολουθείς από τη στεριά τις σκληρές δοκιμασίες του άλλου που παραδέρνει μες στην απέραντη θάλασσα, την ώρα που οι άνεμοι σηκώνουν τα κύματα και την κάνουν να λυσσομανά. Όχι βέβαια γιατί ηδονίζεσαι με τα ξένα βάσανα, μα γιατί είναι γλυκό να βλέπεις από τι κακά έχεις γλυτώσεις εσύ ο ίδιος. Όπως κι είναι ευχάριστο να βλέπεις τις σκληρές μάχες να μαίνονται πέρα στους κάμπους, χωρίς να σε αγγίζει ο κίνδυνος.

Περισσότερα

Δ. Λιαντίνης – Η έκφραση “δακρυόεν γελάν”

surreal-photography31

Ποια είναι τα κύρια σημεία της συμπεριφοράς του ανθρώπου απέναντι στον πόνο του κόσμου; Πώς γεωμέτρησε ο άνθρωπος τον τύπο της διάθεσης και τον επιθετικό του σχεδιασμό απέναντι στο κακό;

Περισσότερα

Εμίλ Σιοράν – Η ανθρωπότητα λάτρεψε μόνο τους εξολοθρευτές της…

books-roses

Ακόμα αναρωτιέστε γιατί μας συμβαίνουν όλα αυτά τα δεινά; Καταφύγετε στη σκέψη του Εμίλ Σιοράν περί της ανθρωπότητας… Αν και πάλι δεν πειστείτε…Ε, τότε κάντε μήνυση στον Μεγαλοδύναμο…

Περισσότερα

Οι πίνακες των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων

Salvator_Rosa_-_Portrait_of_a_Philosopher

 

Πως άραγε φαντάστηκαν οι μεγάλοι διάσημοι ζωγράφοι τα αντίστοιχα μεγάλα μυαλά της ιστορίας; 23 από τους ωραιότερους πίνακες αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων. Περισσότερα

Το σχολείο των δεματιών

giordano_luca_democritus… γύρω στο 464 π.χ., στα Άβδηρα…

Ο Δημόκριτος γυρίζει σπίτι του, ευτυχισμένος αλλά άφρα­γκος. Επιστρέφει από μια μεγάλη περιοδεία, που τον οδή­γησε σχεδόν έως τα πέρατα του κόσμου. Έχοντας πλέον ξοδέψει την πατρική κληρονομιά, πρέπει να ζει μια λιτή ζωή, απαλλαγμένη από ότι περιττό. Χρειάζεται, παρ’ όλα αυτά, για να συνεχίσει το έργο του, έναν νεαρό πολύ προι­κισμένο, ικανό να τον βοηθήσει. Πώς να τον διαλέξει; Ο Δημόκριτος δεν μπορεί να τον πληρώνει. Πρέπει να υπάρ­χει κάπου ένα αγόρι χωρίς εκπαίδευση, που θα μπορέσει να το μυήσει στη φιλοσοφία.

Περισσότερα

Αλμπέρ Καμύ – Ο πόθος του ανθρώπου κι η παράλογη σιωπή του κόσμου

kierkegaardΠιο σωστός απ’ όλους μπορεί να είναι ο Κίρκεγκορ. Ένα κομμάτι τουλάχιστον της ύπαρξής του κάνει κάτι καλύτερο από το ν’ ασχολείται με την ανακάλυψη του παράλογου: το ζει.

Περισσότερα

Αγώνας – Μέτρο – Άνθρωπος

Dionysos_on_a_cheetah_Pella_GreeceΗ ουσία του τραγικού στοιχείου

Το γενικότερα ανθρώπινο πρόβλημα, το οποίο θέτει η αρχαία ελληνική τραγωδία, είναι η σύγκρουση ανάμεσα σε υψηλές αξίες, ιδεώδη και υποχρεώσεις. Αυτήν τη σύγκρουση την αντιλαμβανόμαστε καθημερινά, κάθε στιγμή, σε σιωπηλή μορφή μέσα μας. Περισσότερα

Ανρί Μπεργκσόν – Το γέλιο

laughter3Ανατομία του γέλιου

Όλοι γελάμε. Το γέλιο είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, κι όμως, όταν μας ζητηθεί να το αναλύσουμε και να το αποικοδομήσουμε, συνειδητοποιούμε πόσα λίγα ξέρουμε γι’ αυτό. Ξέρουμε τι είναι αστείο, αλλά ξέρουμε γιατί είναι αστείο; 

Περισσότερα

Αριστοτέλης: Τα αίτια και τα τρία είδη της φιλίας – Η τέλεια φιλία και οι απομιμήσεις της

aristotle-statueΕπειδή τα είδη της φιλίας είναι διαφορετικά κατά το είδος, κι οι συμπάθειες κι οι φιλίες μας επίσης είναι διαφορετικές. Υπάρχουν τρία είδη φιλίας ισάριθμα με τις ιδιότητες των πραγμάτων που είναι αξιαγάπητα. Στο καθένα απ’ αυτά υπάρχει αμοιβαιότητα, που δεν διαφεύγει την προσοχή μας. Όσοι, λοιπόν, αγαπούν ο ένας τον άλλο ποθούν το αγαθό ο ένας για τον άλλο και σύμφωνα με την φύση των συναισθημάτων τους. 

Περισσότερα

Οι δέκα πιο περίεργες φιλοσοφικές θεωρίες.

mindΠαρά το γεγονός ότι πολλοί πιστεύουν ότι η φιλοσοφία είναι ένα “άχρηστο πτυχίο” ή “χάσιμο χρόνου”, είναι σίγουρα ένας καταπληκτικός τρόπος να θολώσεις το μυαλό σου. Είναι άλλο πράγμα να σε μπερδεύει κάποιος άλλος, και τελείως διαφορετικό να μπερδέψεις τον ίδιο σου τον εαυτό. Ποιος δεν χαίρεται όταν καταφέρει να σκεφτεί κάτι τόσο έντονα που το κεφάλι του κυριολεκτικά να πονέσει;

Περισσότερα

Επίκουρος: Ηθική – Η θεραπεία της ψυχής

epicurusgardenΣκέψεις για το μέλλον και το παρελθόν μας απορροφούν συχνά , με αποτέλεσμα να χάνουμε τα όμορφα, απλά , μικρά και καθημερινά πράγματα  που βιώνουμε. Η εκτίμηση των μικρών  καθημερινών πραγμάτων συμβάλλει σημαντικά στη προσωπική μας ευτυχία.

Περισσότερα

Αλμπέρ Καμυ – Nα ελέγξουμε τις δυνατότητες της σκέψης

thestranger

…εκείνο που μ’ ενδιαφέρει δεν είναι τόσο οι παράλογες ανακαλύψεις όσο οι παράλογες συνέπειές τους. Εάν βεβαιωθούμε γι’ αυτά τα γεγονότα, τι πρέπει να συμπεράνουμε, που πρέπει να καταλήξουμε; Θα πρέπει ν’ αυτοκτονήσουμε ή, παρ’ όλα αυτά, να ελπίζουμε; Πριν απ’ όλα είναι απαραίτητο να ελέγξουμε τις δυνατότητες της σκέψης.

Περισσότερα

Ρίχαρντ Ντάβιντ Πρεχτ – Ένα εντελώς φυσιολογικό απίθανο

depression_of_love_blue-jay-aldersΤι είναι ο έρωτας; 

ΤΟ 1968 ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ δε λειτουργούσαν πια όπως παλιότερα. Το φοιτητικό κίνημα είχε φτάσει στο αποκορύφωμά του και τα πανεπιστήμια του Βερολίνου και της Φρανκφούρτης ήταν οι βασικές εστίες εξέγερσης.

Περισσότερα

Η άποψη του Νίτσε για τη μεταφυσική

StNietzsche IconΜεταφυσική είναι η μελέτη ή η προσπάθεια να φτάσει κανείς στο «πραγματικό». Είναι προφανές ότι τους περισσότερους ανθρώπους δεν τους απασχολούν τέτοιες σκέψεις, τι δηλαδή είναι «πραγματικό» και τι όχι, επειδή «μια γάτα είναι μια γάτα» και «ένα δέντρο είναι ένα δέντρο». Περισσότερα

Σαράντος Καργάκος – Καί πάλι περί Ἀθηνῶν

ancient-athens-rhetors-politicians

Στό προηγούμενο ἄρθρο μας μιλήσαμε γιά τά θέλγητρα τῶν Ἀθηνῶν, τή γλύκα τῆς ἀθηναϊκῆς νύχτας, τά ἐξαίσια χρώματα τοῦ δειλινοῦ, ὅταν εἰδικά ὁ Ὑμηττός παίρνει ἐκεῖνο τό μή ζωγραφιζόμενο μενεξεδένιο χρῶμα. Μιλήσαμε γιά τούς ἀρχαίους Ἀθηναίους πού ἔδωσαν στόν ἑαυτό τους πρῶτα, καί σέ ὅλη τήν ἀνθρωπότητα ἀκολούθως, ἄν ὄχι τό ἰδανικώτερο, τουλάχιστον τό ἀξιοπρεπέστερο πολίτευμα. «Δοῦλος εἶναι ἐκεῖνος πού δέν μπορεῖ νά πεῖ τή σκέψη του», γράφει κάπου ὁ Εὐριπίδης. Περισσότερα

Irvin Yalom – Το Πρόβλημα Σπινόζα και το νόημα της ζωής

spinozaproblem

Ο Βαν ντε Έντεν επανέλαβε την ερώτηση με τη λέξη «δαίμων», στην οποία η αντίδραση ήταν πιο θαρραλέα και ομόφωνη: «πνεύμα», «δαιμόνιο», «ελάσσων θεότητα».

Περισσότερα