Κατηγορία -Φιλοσοφία

Φιλοσοφία

Σόλωνας και Περικλής: τα πρότυπα και η βαρύτητά τους

new_demo_pericles_speach_02

Παρ’ όλο που κάποιο είδος προτύπου πάντοτε ρυθμίζει την ανθρώπινη ζωή, ο άνθρωπος δεν μπορεί να κατανοήσει και να αποδεχθεί ότι αυτά τα πρότυπα επηρεάζουν τον τρόπο που σκέπτεται και επιλέγει αλλά και αντίστροφα ο τρόπος της αντίληψής του επηρεάζει το είδος των προτύπων που επιλέγει. Αυτό βασίζεται στον εσωτερικό διχασμό που βιώνει ο ίδιος μέσα του και που προκαλεί σύγκρουση με αντιφατικές επιθυμίες καθώς και σύγκρουση με το περιβάλλον.

Περισσότερα

Spinoza: Δεισιδαιμονία, ο κακός νοικοκύρης του ανθρώπου

benkos_bioho

   Δύναμη εξουσιασμού των μαζών

Στο έργο του Tractatus theolocico-politicus (1670) ο Σπινόζα επιχειρεί, μεταξύ των άλλων,  να ερμηνεύσει  τη δεισιδαιμονία ως εργαλείο στα χέρια της εξουσίας για την υποδούλωση του φρονήματος των μαζών.  Ό,τι σχετικό πραγματεύεται στο προαναφερθέν έργο του ο φιλόσοφος απηχεί ένα σύνολο στοχασμών του, διάσπαρτων και στα άλλα κείμενά του.

Περισσότερα

Ο φιλόσοφος που αγάπησε ένα λύκο. Και τον πήρε σπίτι του.

wolf

Η αγγελία ήταν σαφής. “Πωλούνται κουτάβια λύκου 96%”. O Μαρκ Ρόουλαντς όταν τη βλέπει είναι μόλις 27 ετών και λέκτορας φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα. Δεν διστάζει.

Περισσότερα

Η ισότητα ως αυταπάτη και η δυτική κουλτούρα

light-in-your-soulΘα επιχειρήσουμε στο παρόν άρθρο να δώσουμε μόνον την εικόνα τού κατά την άποψή μας βασικού προβλήματος, χωρίς αναλυτικότητα των επιμέρους μορφών της ισότητας όπως διαμορφώνονται με τις σημερινές αντιλήψεις.

Περισσότερα

Κορνήλιος Καστοριάδης – Μορφές τον νοητού

in-doubt-chrys-roboras

Ιστορικά, η ψυχαναλυτική δραστηριότητα άρχισε σαν ιατρική πρακτική. Ο Φρόιντ χρειάστηκε ένα τέταρτο του αιώνα μέχρι να αποφασίσει -στο δοκίμιό του «Το ζήτημα της ψυχανάλυσης από μη γιατρό» («La question de l’ analyse profane»)-ότι για να ασκήσει κανείς τnv ψυχανάλυση είναι λιγότερο σημαντικό το να έχει σπουδάσει ιατρική απ’ ότι το να γνωρίζει λογοτεχνία, εθνολογία, ιστορία- θα προσέθετα ότι πρέπει να γνωρίζει, επίσης, και φιλοσοφία και πολιτική Θεωρία.

Περισσότερα

Διαφθορά και ολοκληρωτισμός

gray-man-theory-1

Οι άνθρωποι προσπαθώντας να απλοποιήσουν τη ζωή τους και τη σκέψη τους έχουν ταυτίσει τον ολοκληρωτισμό με τη δραματικότητα ορισμένων ιστορικών εκφράσεών του όπως τον ναζισμό, σταλινισμό, διαφόρων ειδών δικτατορίες όπου πάντοτε εμπλέκονται τα όπλα ή/και η λογοκρισία από όργανα ή άτομα που διαθέτουν επίσημη οργανωμένη ισχύ. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, γιατί ο ολοκληρωτισμός παίρνει διάφορες μορφές μικρές ή μεγάλες και που όλες καταλήγουν στην τελική επιβολή του ολοκληρωτισμού που αναγνωρίζουμε ως τέτοιον.

Περισσότερα

Λουκρήτιος – Είναι γλυκό να βλέπεις από τι κακά έχεις γλυτώσεις

francesco_hayez_lucretiusΣου δίνει τέρψη το να κάθεσαι να παρακολουθείς από τη στεριά τις σκληρές δοκιμασίες του άλλου που παραδέρνει μες στην απέραντη θάλασσα, την ώρα που οι άνεμοι σηκώνουν τα κύματα και την κάνουν να λυσσομανά. Όχι βέβαια γιατί ηδονίζεσαι με τα ξένα βάσανα, μα γιατί είναι γλυκό να βλέπεις από τι κακά έχεις γλυτώσεις εσύ ο ίδιος. Όπως κι είναι ευχάριστο να βλέπεις τις σκληρές μάχες να μαίνονται πέρα στους κάμπους, χωρίς να σε αγγίζει ο κίνδυνος.

Περισσότερα

Δ. Λιαντίνης – Η έκφραση “δακρυόεν γελάν”

surreal-photography31

Ποια είναι τα κύρια σημεία της συμπεριφοράς του ανθρώπου απέναντι στον πόνο του κόσμου; Πώς γεωμέτρησε ο άνθρωπος τον τύπο της διάθεσης και τον επιθετικό του σχεδιασμό απέναντι στο κακό;

Περισσότερα

Εμίλ Σιοράν – Η ανθρωπότητα λάτρεψε μόνο τους εξολοθρευτές της…

books-roses

Ακόμα αναρωτιέστε γιατί μας συμβαίνουν όλα αυτά τα δεινά; Καταφύγετε στη σκέψη του Εμίλ Σιοράν περί της ανθρωπότητας… Αν και πάλι δεν πειστείτε…Ε, τότε κάντε μήνυση στον Μεγαλοδύναμο…

Περισσότερα

Οι πίνακες των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων

Salvator_Rosa_-_Portrait_of_a_Philosopher

 

Πως άραγε φαντάστηκαν οι μεγάλοι διάσημοι ζωγράφοι τα αντίστοιχα μεγάλα μυαλά της ιστορίας; 23 από τους ωραιότερους πίνακες αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων. Περισσότερα

Το σχολείο των δεματιών

giordano_luca_democritus… γύρω στο 464 π.χ., στα Άβδηρα…

Ο Δημόκριτος γυρίζει σπίτι του, ευτυχισμένος αλλά άφρα­γκος. Επιστρέφει από μια μεγάλη περιοδεία, που τον οδή­γησε σχεδόν έως τα πέρατα του κόσμου. Έχοντας πλέον ξοδέψει την πατρική κληρονομιά, πρέπει να ζει μια λιτή ζωή, απαλλαγμένη από ότι περιττό. Χρειάζεται, παρ’ όλα αυτά, για να συνεχίσει το έργο του, έναν νεαρό πολύ προι­κισμένο, ικανό να τον βοηθήσει. Πώς να τον διαλέξει; Ο Δημόκριτος δεν μπορεί να τον πληρώνει. Πρέπει να υπάρ­χει κάπου ένα αγόρι χωρίς εκπαίδευση, που θα μπορέσει να το μυήσει στη φιλοσοφία.

Περισσότερα

Αλμπέρ Καμύ – Ο πόθος του ανθρώπου κι η παράλογη σιωπή του κόσμου

kierkegaardΠιο σωστός απ’ όλους μπορεί να είναι ο Κίρκεγκορ. Ένα κομμάτι τουλάχιστον της ύπαρξής του κάνει κάτι καλύτερο από το ν’ ασχολείται με την ανακάλυψη του παράλογου: το ζει.

Περισσότερα

Αγώνας – Μέτρο – Άνθρωπος

Dionysos_on_a_cheetah_Pella_GreeceΗ ουσία του τραγικού στοιχείου

Το γενικότερα ανθρώπινο πρόβλημα, το οποίο θέτει η αρχαία ελληνική τραγωδία, είναι η σύγκρουση ανάμεσα σε υψηλές αξίες, ιδεώδη και υποχρεώσεις. Αυτήν τη σύγκρουση την αντιλαμβανόμαστε καθημερινά, κάθε στιγμή, σε σιωπηλή μορφή μέσα μας. Περισσότερα

Ανρί Μπεργκσόν – Το γέλιο

laughter3Ανατομία του γέλιου

Όλοι γελάμε. Το γέλιο είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, κι όμως, όταν μας ζητηθεί να το αναλύσουμε και να το αποικοδομήσουμε, συνειδητοποιούμε πόσα λίγα ξέρουμε γι’ αυτό. Ξέρουμε τι είναι αστείο, αλλά ξέρουμε γιατί είναι αστείο; 

Περισσότερα

Αριστοτέλης: Τα αίτια και τα τρία είδη της φιλίας – Η τέλεια φιλία και οι απομιμήσεις της

aristotle-statueΕπειδή τα είδη της φιλίας είναι διαφορετικά κατά το είδος, κι οι συμπάθειες κι οι φιλίες μας επίσης είναι διαφορετικές. Υπάρχουν τρία είδη φιλίας ισάριθμα με τις ιδιότητες των πραγμάτων που είναι αξιαγάπητα. Στο καθένα απ’ αυτά υπάρχει αμοιβαιότητα, που δεν διαφεύγει την προσοχή μας. Όσοι, λοιπόν, αγαπούν ο ένας τον άλλο ποθούν το αγαθό ο ένας για τον άλλο και σύμφωνα με την φύση των συναισθημάτων τους. 

Περισσότερα

Οι δέκα πιο περίεργες φιλοσοφικές θεωρίες.

mindΠαρά το γεγονός ότι πολλοί πιστεύουν ότι η φιλοσοφία είναι ένα “άχρηστο πτυχίο” ή “χάσιμο χρόνου”, είναι σίγουρα ένας καταπληκτικός τρόπος να θολώσεις το μυαλό σου. Είναι άλλο πράγμα να σε μπερδεύει κάποιος άλλος, και τελείως διαφορετικό να μπερδέψεις τον ίδιο σου τον εαυτό. Ποιος δεν χαίρεται όταν καταφέρει να σκεφτεί κάτι τόσο έντονα που το κεφάλι του κυριολεκτικά να πονέσει;

Περισσότερα

Επίκουρος: Ηθική – Η θεραπεία της ψυχής

epicurusgardenΣκέψεις για το μέλλον και το παρελθόν μας απορροφούν συχνά , με αποτέλεσμα να χάνουμε τα όμορφα, απλά , μικρά και καθημερινά πράγματα  που βιώνουμε. Η εκτίμηση των μικρών  καθημερινών πραγμάτων συμβάλλει σημαντικά στη προσωπική μας ευτυχία.

Περισσότερα

Αλμπέρ Καμυ – Nα ελέγξουμε τις δυνατότητες της σκέψης

thestranger

…εκείνο που μ’ ενδιαφέρει δεν είναι τόσο οι παράλογες ανακαλύψεις όσο οι παράλογες συνέπειές τους. Εάν βεβαιωθούμε γι’ αυτά τα γεγονότα, τι πρέπει να συμπεράνουμε, που πρέπει να καταλήξουμε; Θα πρέπει ν’ αυτοκτονήσουμε ή, παρ’ όλα αυτά, να ελπίζουμε; Πριν απ’ όλα είναι απαραίτητο να ελέγξουμε τις δυνατότητες της σκέψης.

Περισσότερα

Ρίχαρντ Ντάβιντ Πρεχτ – Ένα εντελώς φυσιολογικό απίθανο

depression_of_love_blue-jay-aldersΤι είναι ο έρωτας; 

ΤΟ 1968 ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ δε λειτουργούσαν πια όπως παλιότερα. Το φοιτητικό κίνημα είχε φτάσει στο αποκορύφωμά του και τα πανεπιστήμια του Βερολίνου και της Φρανκφούρτης ήταν οι βασικές εστίες εξέγερσης.

Περισσότερα

Η άποψη του Νίτσε για τη μεταφυσική

StNietzsche IconΜεταφυσική είναι η μελέτη ή η προσπάθεια να φτάσει κανείς στο «πραγματικό». Είναι προφανές ότι τους περισσότερους ανθρώπους δεν τους απασχολούν τέτοιες σκέψεις, τι δηλαδή είναι «πραγματικό» και τι όχι, επειδή «μια γάτα είναι μια γάτα» και «ένα δέντρο είναι ένα δέντρο». Περισσότερα

Σαράντος Καργάκος – Καί πάλι περί Ἀθηνῶν

ancient-athens-rhetors-politicians

Στό προηγούμενο ἄρθρο μας μιλήσαμε γιά τά θέλγητρα τῶν Ἀθηνῶν, τή γλύκα τῆς ἀθηναϊκῆς νύχτας, τά ἐξαίσια χρώματα τοῦ δειλινοῦ, ὅταν εἰδικά ὁ Ὑμηττός παίρνει ἐκεῖνο τό μή ζωγραφιζόμενο μενεξεδένιο χρῶμα. Μιλήσαμε γιά τούς ἀρχαίους Ἀθηναίους πού ἔδωσαν στόν ἑαυτό τους πρῶτα, καί σέ ὅλη τήν ἀνθρωπότητα ἀκολούθως, ἄν ὄχι τό ἰδανικώτερο, τουλάχιστον τό ἀξιοπρεπέστερο πολίτευμα. «Δοῦλος εἶναι ἐκεῖνος πού δέν μπορεῖ νά πεῖ τή σκέψη του», γράφει κάπου ὁ Εὐριπίδης. Περισσότερα

Irvin Yalom – Το Πρόβλημα Σπινόζα και το νόημα της ζωής

spinozaproblem

Ο Βαν ντε Έντεν επανέλαβε την ερώτηση με τη λέξη «δαίμων», στην οποία η αντίδραση ήταν πιο θαρραλέα και ομόφωνη: «πνεύμα», «δαιμόνιο», «ελάσσων θεότητα».

Περισσότερα

Αλμπέρ Καμυ – Τα παράλογα τείχη

photo-manipulations-karezoid-michal-karcz-14-600x600

Τα βαθιά συναισθήματα, όπως τα μεγάλα έργα, έχουν πάντα μεγαλύτερη σημασία απ’ αυτή που έχουν συνειδητοποιήσει πως εκφράζουν. Η συμπάθεια ή αντιπάθεια που νοιώθει μια ψυχή για κάτι οφείλεται στις συνήθειες της σκέψης ή της δράσης κι ακολουθεί τις συνέπειες που η ίδια η ψυχή αγνοεί.

Περισσότερα

Η φιλοσοφική διάσταση της αξιοπρέπειας

Fork-in-the-RoadΗ αξιοπρέπεια ως βασική έννοια και αξία τείνει να κυριαρχήσει στον δημόσιο λόγο των κοινωνικών κινημάτων από τη δεκαετία του 1990 και μετά, με διάφορους όρους. Ως αξιοπρέπεια, λοιπόν, χαρακτηρίζουμε  τη συναίσθηση της προσωπικής μας αξίας και την εξασφάλισή της με έντιμες πράξεις, συμπεριφορά που ταιριάζει στην αξία μας. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια έχει σχέση με την αξία του ανθρώπου ως ελεύθερου και λογικού όντος.

Περισσότερα

Κλωντ Λεβί – Στρος – Τύχη και πολιτισμός

prehistoric_man_hunting_bears

Διαβάζουμε σε εθνολογικές μελέτες -και όχι στις λιγότερο σημαντικές- ότι ο άνθρωπος χρωστά τη γνώση της φωτιάς στο τυχαίο γεγονός ενός κεραυνού ή μιας πυρκαγιάς σε θαμνώδη έκταση· ότι η ανακάλυψη ενός θηράματος, που ψήθηκε τυχαία κάτω από αυτές τις συνθήκες, του αποκάλυψε το μαγείρεμα της τροφής του· ότι η εφεύρεση της κεραμικής προέκυψε από μια χούφτα πηλού, ξεχασμένου δίπλα στη φωτιά. Θα λέγαμε ότι ο άνθρωπος πρέπει αρχικά να ζούσε μέσα σ’ ένα είδος χρυσού αιώνα της τεχνολογίας, όπου οι εφευρέσεις συλλέγονταν με την ίδια ευκολία όπως τα φρούτα και τα λουλούδια. Στο σύγχρονο άνθρωπο θα επιφυλάσσονταν η κόπωση του μόχθου και τα φώτα της μεγαλοφυΐας.

Περισσότερα

Η ευτυχία στην εποχή του καταναλωτισμού

consumerism-1

Ελπίδες, νέοι στόχοι, θεραπείες ψυχής και σώματος, αγαθές προθέσεις βρίσκονται στο πρόγραμμα πολλών ανθρώπων που δεν έχουν παραιτηθεί από τη σκέψη για ένα καλύτερο αύριο – σε προσωπικό τουλάχιστον επίπεδο, αφού είναι τελείως ουτοπικό να περιλάβει στις ελπίδες του το ευρύτερο περιβάλλον, παρόλο που το ένα συνδέεται στενά με το άλλο.

Περισσότερα

Πώς να κερδίσεις τις μάχες σου – 20 πολύτιμες συμβουλές από τον Θουκυδίδη

chessgreeceΟ Πελοποννησιακός Πόλεμος ήταν η μεγαλύτερη συμφορά που χτύπησε όλες τις πόλεις-κράτη της αρχαίας Ελλάδας. Η Αθήνα ηττήθηκε και κυριεύτηκε από τους Πελοποννήσιους, αλλά και η Σπάρτη δεν ωφελήθηκε από την νίκη της. Τόσο πολύ είχε εξαντληθεί από τον πολύχρονο πόλεμο που αναγκάστηκε να αποδεχτεί τη διαιτησία του μεγαλύτερου εχθρού των Ελλήνων, του Πέρση βασιλιά. Μέσα από τα γεγονότα αυτού του φρικτού εμφυλίου πολέμου, ο Θουκυδίδης καταγράφει τη συμπεριφορά των αντιπάλων και αντλεί πολύτιμα συμπεράσματα, χρήσιμα όχι μόνο στον πόλεμο, αλλά και στις καθημερινές μάχες της ζωής.

Περισσότερα

Αλαιν Ντε Μπουττόν – Ο Προυστ και πως ν’ ανοίξεις τα μάτια σου

proust_3Ο Προυστ είχε έτοιμη μια ειλικρινή απάντηση. Πράγματι, τον έθελγε η φανταχτερή ζωή, το είχε επιδιώξει να συχνάζει στο σαλόνι της κυρίας Α, Β, Γ και, όντως, δοκίμαζε να συνάψει φιλία με τους αριστοκράτες που τύχαινε να παρευρίσκονται [πρόσωπα που η ιδιαίτερη λάμψη τους εκείνη την περίοδο καλό είναι να θεωρηθεί αντίστοιχη με τη λάμψη των αστέρων του κινηματογράφου σήμερα, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να νιώσουμε ανώτεροι, μόνο και μόνο επειδή εμείς δεν επιθυμήσαμε ποτέ τη συντροφιά κάποιου δούκα].

Περισσότερα

John Ashton – Υπήρχε η έννοια του παράδεισου στους αρχαίους Έλληνες;

Akropolis_by_Leo_von_KlenzeΗ αθανασία των ποιητών 

Οι πρώτοι και πιο σημαντικοί Έλληνες ποιητές ήταν ο Όμηρος και ο Ησίοδος, που απήγγελναν τις ιστορίες τους σε γιορτές, πανηγύρια και άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις. Τα έργα τους απέκτησαν γραπτή μορφή τον 8ο αιώνα π.Χ. Αυτοί δε χρησιμοποίησαν ποτέ τη λέξη «παράδεισος», αφού στην εποχή τους δεν υπήρχε. Η λέξη αυτή μπήκε στην ελληνική γλώσσα τον 4ο αιώνα π.Χ. από τον ιστορικό Ξενοφώντα, όταν επέστρεφε από τα ταξίδια του στην Περσία. Περισσότερα

Χ. Θεοδωρίδης – Ο ύμνος του Λουκρήτιου

De-rerum-natura«Χάμω σερνόταν η ανθρώπινη ζωή, να την κλαις βλέποντας τη μπρος στα μάτια, πλακωμένη κάτω από το βάρος μιας θρησκείας, που προβάλλοντας το κεφάλι από τις χώρες τ’ ουρανού απειλούσε τους θνητούς με την τρομερή της όψη. Οπότε πρώτος ένας Έλληνας, ένας άνθρωπος, τόλμησε να σηκώσει τα θνητά του μάτια κατεπάνω της και πρώτος να ορθωθεί εμπρός της.

Περισσότερα

Edith Hamilton – Τι συνέβαινε στην Ανθρωπότητα προτού φανεί η Ελλάδα; Η περίπτωση των Αιγυπτίων

study-and-genius-reveal-ancient-egypt-to-greece-by-francois-edouard-picotΌταν η Ελλάδα ανακάλυψε τη δύναμη του Νου, η υπόλοιπη ανθρωπότης ήταν γυρισμένη κι αντίκριζε τα ψυχικά ερέβη. Τότε, για μια στιγμή, η Δύση κι η Ανατολή στην Ελλάδα σμίξανε: η τάση προς τον ρασιοναλισμό πού θα γινότανε με τον καιρό το έμβλημα τής Δύσης και η βαθιά ψυχική κληρονομιά τής ’Ανατολής ενώθηκαν.

Περισσότερα

Π. Κονδύλης: Ορθολογισμός και ανορθολογισμός

Redon_spirit-watersH ασάφεια που περιβάλλει κεντρικές έννοιες, όπως π.χ. τον «ορθολογισμό», αποτελεί ένα ακόμη εμπόδιο για την εμπεριστατωμένη σύλληψη του Διαφωτισμού, εφόσον μάλιστα  ο τελευταίος πολλές φορές χαρακτηρίστηκε ως «εποχή του ορθολογισμού». Η ασάφεια αυτή προκύπτει, βέβαια, ακριβώς από την υπερβολικά συχνή χρήση της έννοιας του ορθολογισμού σε διαφορετική κάθε φορά συνάφεια, έτσι ώστε η πολυσημία γίνεται αναπόφευκτη.

Περισσότερα