Αρθογράφος : solon

Γλώσσα και Νόημα

Η γλώσσα είναι ένα ιδίωμα του ανθρώπου που τον ξεχωρίζει από τα άλλα βασίλεια. Εννοούμε εδώ τη γλώσσα ως έκφραση εσωτερικών αιτίων και ως γραπτό και προφορικό σύμβολο των εσωτερικών νοημάτων που διευκολύνει την επικοινωνία. Βέβαια, ένα είδος γλώσσας υπό ευρεία έννοια, όπως έχουμε μάθει ως τώρα, διαθέτουν τα βασίλεια φυτικό και ζωικό ως κώδικα επικοινωνίας μεταξύ των μελών τους, όμως δεν υπάρχει ο Λόγος, εκείνη η νοητική επεξεργασία για την οποία είναι ικανός ο άνθρωπος.

Περισσότερα

Φιλελευθερισμός και Δημοκρατία

Ένα μεγάλο πρόβλημα στη σκέψη είναι η διάκριση μεταξύ ατομικών δικαιωμάτων (που αποτελούν τον κορμό του φιλελευθερισμού) και λαϊκής κυριαρχίας με την ισότητα και την κοινωνικότητα (που αποτελεί τον κορμό της δημοκρατίας). Δηλαδή, το τρίπτυχο της ελευθερίας, ισότητας, αδελφοσύνης έχει σπάσει σε δύο τμήματα. Το ένα μέρος με την ελευθερία ενσωματώθηκε  (με ατελή βέβαια τρόπο) στον φιλελευθερισμό και το άλλο μέρος με την ισότητα και την αδελφοσύνη ή κοινωνικότητα με ομοίως ατελή τρόπο στην ιδεολογία του υπαρκτού σοσιαλισμού.

Περισσότερα

Η δημιουργία του υπεύθυνου πολίτη

responsibility

Αυτό είναι ένα θέμα που αποτέλεσε το βασικό πρόβλημα των διάφορων κοινωνικών θεωριών (πράγμα που οδηγούσε στην προπαγάνδα) και αποτελεί ζήτημα τόσο κοσμοθεωρητικής άποψης (δηλαδή αξιακών κριτηρίων) όσο και πρακτικής εφαρμογής (αν μπορεί να «επιβληθεί» και πώς).

Περισσότερα

Σόλωνας και Περικλής: τα πρότυπα και η βαρύτητά τους

new_demo_pericles_speach_02

Παρ’ όλο που κάποιο είδος προτύπου πάντοτε ρυθμίζει την ανθρώπινη ζωή, ο άνθρωπος δεν μπορεί να κατανοήσει και να αποδεχθεί ότι αυτά τα πρότυπα επηρεάζουν τον τρόπο που σκέπτεται και επιλέγει αλλά και αντίστροφα ο τρόπος της αντίληψής του επηρεάζει το είδος των προτύπων που επιλέγει. Αυτό βασίζεται στον εσωτερικό διχασμό που βιώνει ο ίδιος μέσα του και που προκαλεί σύγκρουση με αντιφατικές επιθυμίες καθώς και σύγκρουση με το περιβάλλον.

Περισσότερα

Η ισότητα ως αυταπάτη και η δυτική κουλτούρα

light-in-your-soulΘα επιχειρήσουμε στο παρόν άρθρο να δώσουμε μόνον την εικόνα τού κατά την άποψή μας βασικού προβλήματος, χωρίς αναλυτικότητα των επιμέρους μορφών της ισότητας όπως διαμορφώνονται με τις σημερινές αντιλήψεις.

Περισσότερα

Διαφθορά και ολοκληρωτισμός

gray-man-theory-1

Οι άνθρωποι προσπαθώντας να απλοποιήσουν τη ζωή τους και τη σκέψη τους έχουν ταυτίσει τον ολοκληρωτισμό με τη δραματικότητα ορισμένων ιστορικών εκφράσεών του όπως τον ναζισμό, σταλινισμό, διαφόρων ειδών δικτατορίες όπου πάντοτε εμπλέκονται τα όπλα ή/και η λογοκρισία από όργανα ή άτομα που διαθέτουν επίσημη οργανωμένη ισχύ. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, γιατί ο ολοκληρωτισμός παίρνει διάφορες μορφές μικρές ή μεγάλες και που όλες καταλήγουν στην τελική επιβολή του ολοκληρωτισμού που αναγνωρίζουμε ως τέτοιον.

Περισσότερα

Επωνυμία και όνομα, ένας φαύλος κύκλος

onoma_eponymiaΗ επωνυμία και το όνομα είναι λέξεις των οποίων το νόημα και η αξία θεωρούνται τόσο αυτονόητα, ώστε να μην απασχολούν κανέναν, και μόνον σε μια διαδικασία αληθινής αυτογνωσίας που συσχετίζει το άτομο με το περιβάλλον του (και όχι ομφαλοσκόπησης) μπορεί να διερευνηθεί το περιεχόμενό τους και η σχέσης τους.

Περισσότερα

Ουτοπία: μία βολική δικαιολογία

boat-painting-abstract

Αν η κατάσταση του κόσμου δεν ήταν σήμερα τόσο οριακή, όχι μόνον για τον πολιτισμό αλλά και για τη φυσική επιβίωση του ανθρώπου και του πλανήτη ολόκληρου, το ζήτημα της ουτοπίας και ο τρόπος που τη χρησιμοποιεί η ανθρωπότητα θα έπρεπε να προκαλεί θυμηδία με την ανοησία και τις παιδαριώδεις υπεκφυγές μπροστά στο αληθινό νόημά της. Ακόμη και ο τελευταίος άνθρωπος θεωρεί οποιαδήποτε προσπάθεια για αλλαγή της νοσηρής κατάστασης της κοινωνίας ουτοπική. Περισσότερα

“Για όλα φταίει το σύστημα”

systima_51Αυτή η φράση απεικονίζει μια βαθιά πεποίθηση των ανθρώπων, ότι οι ίδιοι δεν έχουν ευθύνη για όσα δεινά συμβαίνουν στο κοινωνικό γίγνεσθαι, αλλά ότι υπάρχει πάντοτε ένα αίτιο εξωγενές, έστω και αν αυτό δεν είναι φυσικό φαινόμενο αλλά κοινωνικό. Αυτή η τάση οφείλεται σε διάφορους λόγους, όπως στο ότι ο άνθρωπος:

Περισσότερα

Μπέρτολτ Μπρεχτ – Αυτοί που αρπάνε το φαί απ’ το τραπέζι, κηρύχνουν την λιτότητα

warbrecht2Ένα ποίημα του Μπέρτχολντ Μπρεχτ που γράφτηκε το 1939… Θα μπορούσε όμως κάλλιστα να είχε γραφτεί στις μέρες μας.  Η διαχρονικότητα του περιεχομένου είναι συγκλονιστική… 

Περισσότερα

Η εφαρμογή του νόμου ως ανισότητα

justice_800

Το ζήτημα του νόμου, όπως και κάθε ζήτημα ιδεών και αρχών, είναι εξαιρετικά περίπλοκο και η όποια απλοποίησή του στη διαδικασία επιβολής του μπορεί να οδηγήσει σε ολοκληρωτισμό. Στα σύγχρονα συντάγματα είναι γενική επιταγή η ισότητα, δηλαδή ότι ο νόμος πρέπει να αντιμετωπίζει με ισότητα όλους τους πολίτες (φυσικά υπάρχουν εξαιρέσεις για λόγους ανθρωπισμού και άλλες σοβαρές ανάγκες). Περισσότερα

Δικαιοσύνη και δίκαιο

Liberyt-v-JusticeΓια να γίνουν βαθύτερα αντιληπτές οι παθογένειες του δικαίου, πρέπει να γίνει πιο διαυγής η σχέση του με τη δικαιοσύνη. Ας θεωρήσουμε ως δίκαιο το σύνολο των νομικών κανόνων που μπορούν να επιβληθούν στην ανθρώπινη ζωή είτε από το κράτος είτε από το έθιμο είτε κατά περίσταση από την κοινωνία. Αυτό είναι το άμεσα εφαρμόσιμο δίκαιο. Επομένως, και ένα ολοκληρωτικό καθεστώς υπό οποιαδήποτε μορφή ολοκληρωτισμού επιβάλλει τους δικούς του κανόνες δικαίου τους οποίους έχει θεσμοθετήσει, οι οποίοι όμως μπορεί να μην έχουν καμία σχέση με την έννοια της δικαιοσύνης.

Περισσότερα

Εθνικοί μύθοι και αλήθεια

Ethnikoi-mythoi-26_415Το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ότι είναι αληθινό. Διονύσιος Σολωμός

Γνωστή φράση και χρησιμοποιημένη κατά κόρον. Αναφέρομαι σε αυτήν γιατί είναι σχετική με την ιδέα της Αλήθειας και όχι γιατί θέλω να κάνω οποιαδήποτε ανάλυση στη σκέψη του Σολωμού. Περισσότερα

Οι επιστήμονες προειδοποιούν για επερχόμενους σεισμούς λόγω κλιματικής αλλαγής

Eperxomenoi seismoi _everest-base-campΠίσω από τον πρόσφατο καταστροφικό σεισμό στο Νεπάλ υπάρχει ένας ανησυχητικό και φαινομενικά άκακο φαινόμενο: ο σχηματισμός της επιφάνειας του πλανήτη από την υποχώρηση και τη ροή του βρόχινου νερού και της πίεσης που ασκεί αυτό στις τεκτονικές πλάκες του φλοιού της Γης. Περισσότερα

Η κατάχρηση της δύναμης

sold-into-slavery

Στο 5ο βιβλίο των Ιστοριών του Θουκυδίδη, έχει καταγραφεί ο αξιομνημόνευτος και πάντα επίκαιρος διάλογος μεταξύ Αθηναίων και Μηλίων στα 416 π.Χ., δηλαδή στο 15ο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου, του εμφυλίου πολέμου που ισοπέδωσε την Ελλάδα και την έκανε αγνώριστη πνευματικά, ψυχικά και υλικά.

Περισσότερα

Το πρόσημο της δυστυχίας

28-stop-complicating-your-life
Η ζωή είναι μία δυναμική πραγματικότητα που μεταβάλλεται μέσα στο μικρότερο κομμάτι του χρόνου που εμείς μπορούμε να καταγράψουμε. Αυτή η άπειρη δραστηριότητα διαμορφώνει και τις συνθήκες που απεικονίζουν το αποτέλεσμά της. Mέσα σε ένα ασύλληπτα μεγάλο σύμπαν με νόμους άγνωστους που μας καθορίζουν ο άνθρωπος και ο ίδιος ο πλανήτης μας φαίνονται μηδαμινά και η ζωή παίρνει διαστάσεις που είναι αδύνατον να συλλάβουμε. Ο άνθρωπος όμως, παρά τη μηδαμινότητά του, μπορεί και επηρεάζει τη δική του ζωή στα όρια αυτού του πλανήτη, τουλάχιστον προς το παρόν.

Περισσότερα

Η απώλεια της ιδιότητας του πολίτη

democracyΤο πόσο η δημοκρατία πάσχει εδώ και καιρό είναι γνωστό και αισθητό – αν και όχι στον ίδιο βαθμό από όλους – αλλά όλοι εξακολουθούν να αισθάνονται ότι είναι πολίτες που εκδηλώνουν τη βούλησή τους συμμετέχοντας στις εκλογές, στην κριτική της εξουσίας αλλά και στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Όμως το ερώτημα είναι αν έχουν απομείνει δικαιώματα που να μπορεί κανείς να διεκδικήσει, πλην εκείνων που ρυθμίζονται από το ιδιωτικό δίκαιο και αφορούν τις καθημερινές σχέσεις ιδιωτών και αυτό μόνον σε ορισμένο βαθμό, γιατί του νόμου πάντοτε διέφευγαν όσοι ιδιώτες διέθεταν μεγάλη ισχύ.

Περισσότερα

Η σημερινή κρίση των αξιών και η οικονομία

brussels-crisis-be-creative-become-an-entrepeneur-youth-crisis-brussels-entrepeneurs-creativity-jobs
Αν οι άνθρωποι νομίζουν ότι η σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση είναι πραγματικά οικονομική, τότε κάνουν λάθος. Πίσω από όλες τις κρίσεις, εκτός από τις φυσικές, αλλά και τότε ακόμη υπό όρους, υπάρχει μία κρίση αξιών.

Περισσότερα

Δεν υπάρχουν πια αληθινοί πολιτικοί

desert_120
Συχνά λέγεται ότι δεν υπάρχουν πια πραγματικοί πολιτικοί, αλλά δεν κατανοούνται τα αίτια αυτού του γεγονότος και επιπλέον μπορεί να ενυπάρχουν σε αυτή τη διαπίστωση πλάνες ως προς το ποιος είναι μεγάλος ως πολιτικός.

Περισσότερα

H Διάκριση των Εξουσιών και οι εξωθεσμικές εξουσίες

ouranoΗ διάκριση των εξουσιών θεσπίστηκε όχι για να ενισχυθεί η εξουσία, αλλά για να διασπαστεί αρχικά η συγκεντρωτική εξουσία της μοναρχίας και μετά η συγκέντρωση εξουσίας από οπουδήποτε και αν προέρχεται. Περισσότερα

Οι εκλογές και η φθήνεια των “Ιδεών”

εκλογές

Σε κάθε εκλογές μας δίνεται η ευκαιρία να παρατηρήσουμε –στο βαθμό βέβαια που θέλουμε ειλικρινά να παρατηρήσουμε- τη χρήση των ιδεών για θεατρική κατανάλωση που μπορεί να βοηθήσει τη φιλοδοξία των ανθρώπων τόσο αυτών που εκλιπαρούν για μία ψήφο όσο και εκείνων που κατά βάθος επιθυμούν να αισθάνονται μέσα από την ανωνυμία τους ότι βρίσκονται υπεράνω των ιδεών και ότι τις ελέγχουν. Ίσως ο Πλάτωνας να γνώριζε από εκείνην, τη μακρινή σχετικά εποχή, τη σπουδαιότητα των ιδεών και να θέλησε με τη θεωρία του να προλάβει αυτή την κατάχρηση και υποβάθμισή τους σε εργαλεία εμφανούς και αφανούς εξουσίας. Περισσότερα

Η παιδεία πριν από την εκπαίδευση

book-transforming_free

Σε περιόδους κρίσεων μια στάση αποτίμησης πάνω σε θεμελιώδη στοιχεία του πολιτισμού μας είναι λογικά αναμενόμενη. Τι μας οδήγησε ως εδώ, γιατί εγκαταλείφθηκαν αξίες και καλές πρακτικές του παρελθόντος, και κυρίως πού μπορεί να στηριχτεί η ελπίδα για κάτι νέο; Περισσότερα

Πολιτικές όψεις της αυτογνωσίας

opseis_aytognosias_1_solon.org.gr

Η πολιτική καθρεφτίζει την αυτογνωσία και το αντίθετο. Η διακήρυξη του Ρουσσώ ότι όποιος προσπαθεί να χωρίσει την πολιτική από την ηθική δεν καταλαβαίνει καμία από τις δύο δεν βρήκε παρά ελάχιστη ανταπόκριση. Κι όμως, η ιστορία θα ήταν διαφορετική εάν η αυτογνωσία της κοινωνίας επέτρεπε την υιοθέτησή της. Το άρθρο επιχειρεί μια φευγαλέα αναδρομή της πορείας αυτής της σχέσης στη σύγχρονη εποχή και του τοπίου της παγκόσμιας κρίσης που απλώνεται με ταχύτητα. Περισσότερα

Η σκέψη είναι πράξη

skepsi-kaset_yiannis-zisis_450_17-40

Είναι φανερό ότι τα πάντα γύρω μας, τουλάχιστον τα ανθρωπογενή, είναι αποτέλεσμα της σκέψης μας. Ανάλογα με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του στοχαστή (νοητική ικανότητα, συγκέντρωση, επίμονη, κλπ) και με την αγωγιμότητα του εκφραστικού μηχανισμού (νοητικού, ψυχολογικού, υλικοσωματικου) μεσολαβεί ένας χρόνος έκφρασης και υλοποίησης μιας ιδέας σε πράξη. Περισσότερα

Αντίρροπες δυνάμεις στην εκδήλωση των ανθρωπίνων αναγκών

political_opposites

Οι  ανθρώπινες ανάγκες καλύπτουν ένα μεγάλο εύρος που περιλαμβάνει το στάδιο των πρωταρχικών  αναγκών επιβίωσης και μπορούν να καταλήγουν  στις πιο βαθιές ανάγκες  που αφορούν στην αναζήτηση της εσωτερικής του φύσης  αλλά και ευρύτερα των κοσμικών του ερωτημάτων με  φυσική, θεολογική ή ευρύτερη  φιλοσοφική  προσέγγιση. Περισσότερα

Κοινωνική σχιζοφρένεια

  Το παράδοξο των ψηφοφοριών
Στο παρελθόν αλλά και στο παρόν, επιστήμονες και στοχαστές  προσπάθησαν να εκτιμήσουν την ποιότητα, που συστηματικά έχουν οι συλλογικές αποφάσεις με δημοψηφίσματα, γιατί υπήρχαν απόψεις και ενδείξεις ότι οι αποφάσεις αυτές είναι από τη φύση τους απρόβλεπτες και ασύμβατες με τη λογική.

Περισσότερα

Η δύναμη της καθημερινότητας

lonely tree at four seasons time lapse

Είναι γνωστός ο διχασμός που βιώνει ο άνθρωπος ανάμεσα στην ιδιωτική καθημερινότητά του και στον κοινωνικό και δημόσιο βίο του. Είναι εξαιρετικά παράδοξο το φαινόμενο αυτού του διχασμού και δεν θα μπορούσε να επιλυθεί, αν το άτομο δεν κατανοήσει τη δύναμη που έχει η καθημερινότητά του και τις δυνάμεις που την κυβερνούν. Περισσότερα

Ερωτήματα για τον Φρουντ και τους επιγόνους του

n4d9583785f58c_large

Η επιστήμη της ψυχολογίας είναι ένα από τα σπουδαιότερα εργαλεία που διατέθηκαν στην ανθρωπότητα. Πριν την ανακάλυψη της ψυχανάλυσης από τον Σίγκμουντ Φρόυντ, οι γυναίκες που υπέφεραν από υστερία “θεραπεύονταν” με ηλεκτροσόκ. Εκείνη την εποχή οι “γιατροί” δεν μπορούσαν να φανταστούν καλύτερη θεραπεία για μια ασθένεια για την οποία υπεύθυνη θεωρούσαν τη μετατόπιση της μήτρας! Περισσότερα

Ο φόβος απέναντι στο χρόνο ή ο φόβος μπροστά στην δημιουργία και την εξέλιξη

Area_controlling_emotion_of_fearΟ φόβος για το μέλλον είναι κοινός σε όλους μας. Η καθημερινή και κοινωνική ζωή καθορίζεται από τη στάση μας απέναντι στον φόβο μπροστά στο χρόνο.

Περισσότερα

Καστοριάδης – H οικολογική επανάσταση και ο κυρίαρχος του κόσμου

His_Master's_Voice (WinCE)

Η οικολογία αποτελεί την κατανόηση του βασικού γεγονότος ότι η κοινωνική ζωή δεν μπορεί να μη λαμβάνει υπόψη, με έναν κεντρικό τρόπο, το περιβάλλον μέσα στο οποίο ξεδιπλώνεται αυτή η κοινωνική ζωή. Όλως περιέργως, αυτή η κατανόηση μοιάζει να έχει υπάρξει σε μεγαλύτερο βαθμό προηγουμένως, σε άγριες ή παραδοσιακές κοινωνίες. Περισσότερα

Η βαρβαρότητα της αποσπασματικής σκέψης

BookBurning (WinCE)

Το κυρίαρχο μοντέλο του αστού στην ιστορία εκφράζει διαχρονικά τη χωριστικότητα με την πιο μεγάλη ένταση. Στον βαθμό που δεν αλληλοαναιρείται συστημικά, αναπαράγεται ένας κόσμος μιας πολλαπλότητας άναρχων αυτοκρατορικών εγώ, που ποικίλλουν από το τύπο του εγώ ενός Καλιγούλα, ως τον τύπο του εγώ ενός Τιβέριου. Περισσότερα

Η ολοκλήρωση του ανθρώπου μέσα στην κοινωνία – Αϊνστάιν

albert-einstein-light-quanta

Ο άνθρωπος, την μια και την αυτή στιγμή είναι μια μοναχική ύπαρξη και μια κοινωνική ύπαρξη. Ως μοναχική ύπαρξη προσπαθεί να προστατέψει την ύπαρξη του και εκείνο απ’ αυτά που είναι πιο κοντά του για να ικανοποιήσουν τις προσωπικές του επιθυμίες και να αναπτύξουν τις εσωτερικές του ικανότητες. Ως κοινωνική ύπαρξη ζητά να κερδίσει την αναγνώριση και την συμπάθεια των συνανθρώπων, να συμμεριστεί τις απολαύσεις τους, να τους ανακουφίσεις στη λύπη τους, και να βελτιώσει τις συνθήκες της ζωής τους. Μόνο η ύπαρξη απ’ αυτές τις διαφορετικές, συχνά αντιμαχόμενες προσπάθειες για τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του ανθρώπου, και ο ιδιαίτερος συνδυασμός τους καθορίζει την έκταση στην οποία ένα άτομο μπορεί να πετύχει μια εσωτερική ηρεμία και μπορεί να συνεισφέρει στην ευημερία της κοινωνίας.  Περισσότερα

Ο φόβος της γνώσης (του Αβραάμ Μάσλοου)

Abraham_MaslowΑπό τη δική μας οπτική γωνία, η μεγαλύτερη ανακάλυψη του Freud είναι ότι η μεγάλη αιτία πολλών ψυχολογικών ασθενειών είναι ο φόβος να γνωρίσει κανείς τον εαυτό του, τα συναισθήματα, τις παρορμήσεις, τις αναμνήσεις, τις ικανότητες, τις δυνατότητες, το πεπρωμένο του…. Γενικά, αυτού του είδους ο φόβος είναι αμυντικός, με την έννοια ότι είναι μια προστασία της αυτοεκτίμησης μας, της αγάπης και του σεβασμού που τρέφουμε για τον εαυτό μας. Τείνουμε να φοβόμαστε οποιαδήποτε γνώση θα μπορούσε να μας κάνει να απεχθανόμαστε τον εαυτό μας ή να μας κάνει να νιώθουμε κατώτεροι, αδύναμοι, ανάξιοι, κακοί, επονείδιστοι.  Περισσότερα

Ο Άνθρωπος: λύκος ή πρόβατο;

images

Υπάρχουν πολλοί πού πιστεύουν ότι οι άνθρωποι είναι πρόβατα.  Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι οι άνθρωποι είναι λύκοι. Και οι δυο πλευρές μπορούν να προβάλουν γερά επιχειρήματα για να υποστηρίξουν τις θέσεις τους. Περισσότερα