Χαιρέας και Καλλιρρόη

b7444

Εγώ ο Χαρίτων από την Αφροδισιάδα, ο γραμματέας του ρήτορα Αθηναγόρα, θα σας αφηγηθώ μιαν ερωτική ιστορία που έγινε στις Συρακούσες.

Πώς λοιπόν ο Χαιρέας, που νόμιζε ότι η Καλλιρρόη είχε δοθεί στον Διονύσιο,αυτομόλησε στον Αιγύπτιο, για να εκδικηθεί το Βασιλέα· πώς, αφού διορίστηκε ναύαρχος, έγινε κυρίαρχος στη θάλασσα· και τέλος πώς, μετά τη νίκη, κατέλαβε την Άραδο,2 όπου ο Βασιλέας είχε μεταφέρει τη γυναίκα του και όλη του την ακολουθία, μαζί με την Καλλιρρόη: αυτά τα διαβάσατε στο προηγούμενο μέρος της ιστορίας μου.3

[2] Η Τύχη4 όμως σκόπευε να κάνει άλλο ένα κατόρθωμα, όχι μόνο παράδοξο, αλλά και, θλιβερό αυτή τη φορά: να αγνοήσει δηλαδή ο Χαιρέας την Καλλιρρόη, ενώ την είχε μέσα στα χέρια του, και να κάνει πανιά, παίρνοντας όλες τις ξένες γυναίκες κι αφήνοντας εκεί μόνο τη δική του, όχι σαν αποκοιμισμένη Αριάδνη,5 ούτε για τον μυθικό νυμφίο, τον Διόνυσο, αλλά για να την κερδίσουν λάφυρο οι εχθροί. Η Αφροδίτη, όμως, ήταν αντίθετη σ᾽ αυτή τη φοβερή πράξη.

[3] Πίστευε, βλέπετε, πως είχε φτάσει πια η ώρα της συμφιλίωσης με τον ήρωά μας, μολονότι στο παρελθόν είχε οργισθεί άγρια μαζί του για την αδικαιολόγητη ζηλοτυπία του: πήρε από κείνη το πιο όμορφο δώρο, ένα δώρο ανώτερο κι απ᾽ αυτό που είχε προσφέρει στον Πάρη, κι αυτός το ατίμασε. Δεν περιφρονούνται έτσι τα δώρα των θεών. Επειδή όμως ο Χαιρέας ξεπλήρωσε στο ακέραιο το χρέος του στον Έρωτα -περιπλανήθηκε με μύρια πάθη από τη Δύση μέχρι την Ανατολή- η Αφροδίτη τον λυπήθηκε. Το ζευγάρι λοιπόν που η ίδια ταίριαξε από τα πιο όμορφα πλάσματα της οικουμένης, αφού το γύμνασε σε στεριά και σε θάλασσα, αποφάσισε να το ξαναενώσει.

[4]Νομίζω πως αυτό το τελευταίο κεφάλαιο θα είναι το πιο ευχάριστο στον αναγνώστη, γιατί θα φέρει την κάθαρση απ᾽ όλα τα θλιβερά συμβάντα που προηγήθηκαν. Φτάνουν πια οι πειρατείες, η σκλαβιά, τα δικαστήρια, οι απόπειρες αυτοκτονίας, ο πόλεμος, οι μάχες, οι αλώσεις· τώρα έχουμε δίκαιους έρωτες και νόμιμους γάμους.

[5] Πώς λοιπόν η θεά αποκάλυψε άξαφνα την αλήθεια κι έκανε τους δυο εραστές ν᾽ αναγνωρίσουν ο ένας τον άλλον, θα σας το περιγράψω αμέσως.

Ήταν απόγευμα, και οι περισσότεροι αιχμάλωτοι δεν είχαν φορτωθεί ακόμη στα καράβια. Κουρασμένος ο Χαιρέας σηκώνεται για να ρυθμίσει τα θέματα του απόπλου.

[6]Καθώς διέσχιζε την αγορά, τον πλησιάζει ο Αιγύπτιος και του λέει:

«Αφέντη μου, εδώ βρίσκεται αυτή που αρνιέται να μας ακολουθήσει. Προτιμά να μείνει μόνη, χωρίς νερό, χωρίς φαΐ. Θα πεθάνει στα σίγουρα. Ίσως εσύ την πείσεις να σηκωθεί. Είναι άλλωστε το ωραιότερο λάφυρο -γιατί να το αφήσεις;» Συνηγόρησε και ο Πολύχαρμος,6 μήπως και τον έριχνε σε κάποιον καινούριον έρωτα και ξεχνούσε την Καλλιρρόη: – «Ας μπούμε, Χαιρέα.»

[7] Σαν πέρασε το κατώφλι και την αντίκρισε ριγμένη καταγής και καλυμμένη με το πέπλο της, αμέσως από την ανάσα της και τη στάση του σώματός της ένιωσε κάποια αναστάτωση. Και σίγουρα θα την αναγνώριζε, αν δεν ήταν πεπεισμένος πως η Καλλιρρόη βρισκόταν στα χέρια του Διονύσιου.

Callirhoe

[8] Την πλησίασε ήρεμα και της είπε:

«Μη φοβάσαι, γυναίκα, όποια κι αν είσαι. Δεν θα σε ζορίσουμε. Θα αποκτήσεις τον άντρα που επιθυμείς.» Ενώ ακόμα μιλούσε, η Καλλιρρόη, αναγνωρίζοντας τη φωνή του, αποκαλύφθηκε. Τότε κι οι δυο μαζί αναφώνησαν.7

– «Χαιρέα!»

– «Καλλιρρόη!»

Ο ένας έπεσε στην αγκαλιά του άλλου και σωριάστηκαν λιπόθυμοι στη γη.

[9] Ο Πολύχαρμος, που δεν πίστευε στα μάτια του, είχε μείνει άναυδος. Μόνο αφού πέρασε κάμποση ώρα, τους είπε: «Σηκωθείτε. Ξαναβρήκατε ο ένας τον άλλον. Οι θεοί εισάκουσαν τις προσευχές σας. Θυμηθείτε όμως ότι δεν είσαστε στην πατρίδα, αλλά σε εχθρικό έδαφος. Οφείλετε πρώτα ν᾽ αντιμετωπίσετε αυτή τη δυσκολία, ώστε να μη σας ξαναχωρίσει κανείς.»

[10] Αυτά τους φώναζε ξανά και ξανά. Μα τα λόγια του έφταναν στ᾽ αυτιά τους, απόμακρα, σαν να βρίσκονταν στο βάθος ενός πηγαδιού. Κάποια στιγμή ανέβηκαν στην επιφάνεια. Ξανακοιτάχτηκαν, ξαναφιλήθηκαν, κι αφέθηκαν πάλι στο βυθό. Το ίδιο έγινε για δεύτερη και τρίτη φορά, μα το μόνο που έλεγαν ήταν:

«Σε έχω, αν είσαι στ᾽ αλήθεια η Καλλιρρόη!»

– «Σε έχω, αν είσαι στ᾽ αλήθεια ο Χαιρέας!»

[11] Η Φήμη δεν άργησε να διαδώσει ότι ο ναύαρχος βρήκε τη γυναίκα του. Στρατιώτης δεν έμεινε σε σκηνή ούτε ναύτης σε τριήρη· ακόμα κι οι φρουροί των σπιτιών εγκατέλειψαν τις θέσεις τους. Απ᾽ όλα τα μέρη έτρεχαν εκεί διαλαλώντας την είδηση: «Τι ευτυχισμένη γυναίκα: Τον πιο όμορφο άντρα τον έχει δικό της!» Σαν όμως φανερώθηκε η Καλλιρρόη, κανείς πια δεν παίνευε τον Χαιρέα, αλλά όλων τα μάτια ήταν καρφωμένα πάνω της, σαν να υπήρχε μόνο εκείνη.

[12] Προχωρούσε λοιπόν περήφανη, ανάμεσα στον Χαιρέα και τον Πολύχαρμο. Τους έραναν με άνθη, τους πετούσαν στεφάνια, και μπροστά στα πόδια τους χύνονταν μύρα και κρασί. Ό,τι πιο γλυκό δίνει η ειρήνη και ό,τι πιο χαρμόσυνο φέρνει ο πόλεμος υπήρχαν μαζί: τα επινίκια και οι γάμοι.

[13] Ο Χαιρέας, που συνήθιζε να κοιμάται στην τριήρη και να ασχολείται με χίλια δυο ζητήματα μέρα-νύχτα, τα άφησε όλα στον Πολύχαρμο, και χωρίς καν να περιμένει να νυχτώσει, μπήκε στο βασιλικό κοιτώνα. (Σε κάθε πόλη υπάρχει μια έπαυλη στη διάθεση του Μεγάλου Βασιλέα.)

[14] Το κρεβάτι είχε επένδυση χρυσού. Τα στρωσίδια ήταν βαμμένα με πορφύρα από την Τύρο και το ύφασμά τους είχε έρθει από τη Βαβυλώνα. Ποιος θα μπορούσε να περιγράψει τη νύχτα εκείνη; Με πόσες αφηγήσεις δεν ήταν γεμάτη, με πόσα δάκρυα και φιλιά μαζί! Πρώτη άρχισε την ιστορία της η Καλλιρρόη: πώς αναστήθηκε μέσα στον τάφο, πώς την έβγαλε ο Θήρων,8 το ταξίδι, την αγοραπωλησία …

[15] Μέχρι εδώ ο Χαιρέας έκλαιγε ακούγοντας τα πάθη της. Όταν όμως η εξιστόρηση έφτασε στη Μίλητο,9 η Καλλιρρόη ντράπηκε να συνεχίσει, ενώ ο Χαιρέας ξαναθυμήθηκε την έμφυτη ζηλοτυπία του. Τον παρηγόρησε, ωστόσο, η αφήγηση για το παιδί του.

 (μετάφραση Βασίλης Λεντάκης)

 Πηγή: greek-language.gr

  • 1 Πρόκειται για τον ισχυρό και καλλιεργημένο Έλληνα, τον οποίο η Καλλιρρόη αναγκάζεται να παντρευτεί, όταν οδηγείται από τους πειρατές στη Μίλητο προκειμένου να πουληθεί ως δούλη. (Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα είναι το μόνο από τα σωζόμενα που παρουσιάζει τους δύο ήρωες παντρεμένους ήδη από την αρχή της ιστορίας, καθώς επίσης την ηρωίδα να συνάπτει μετά το χωρισμό της από τον Χαιρέα αναγκαστικό γάμο με τον Διονύσιο προκειμένου να νομιμοποιήσει το παιδί που περιμένει από τον Χαιρέα.) Ο Διονύσιος θα αντιμετωπίσει στην δίκη που διεξάγεται στην Βαβυλώνα τον υποψήφιο αντεραστή Μιθριδάτη, έμμεσα τον ίδιο τον Πέρση μονάρχη, και κυρίως τον πρώτο σύζυγο, δηλ. τον Χαιρέα, τον οποίο όλοι θεωρούσαν νεκρό. Στον ξαφνικό πόλεμο που ξεσπάει και γίνεται η αιτία διακοπής της δίκης, ο Διονύσιος θα πάρει το μέρος των Περσών, ενώ ο Χαιρέας των Αιγυπτίων. Το ανθολογούμενο επεισόδιο διαδραματίζεται μεσούντος του πολέμου, στην Άραδο, όπου βρίσκονται τυχαία οι δύο ήρωες: ο μεν Χαιρέας ως κατακτητής, ενώ η Καλλιρρόη έχει καταφύγει εκεί μαζί με την γυναίκα του Αρταξέρξη για λόγους ασφαλείας.
  • 2 Πόλη της Φοινίκης, απέναντι από το ανατολικό άκρο της Κύπρου (στο κείμενο χαρακτηρίζεται νήσος).
  • 3 Η ανακεφαλαίωση που προηγείται αποδίδει περιληπτικά το περιεχόμενο του αμέσως προηγούμενου βιβλίου (Ζ᾽). Οι ανακεφαλαιώσεις αποτελούσαν τυπικά, δομικά στοιχεία του μυθιστορηματικού είδους.
  • 4 Η θεά Τύχη υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Προσωποποιούσε με τον πλέον σαφή τρόπο το γενικότερο αίσθημα ανασφάλειας των ανθρώπων της εποχής. Στο μυθιστόρημα μνημονεύεται πολλές φορές, και στην αστάθεια που την χαρακτηρίζει αποδίδονται συχνά οι εκάστοτε δυσμενείς εξελίξεις.
  • 5 Σύμφωνα με τον μύθο η Αριάδνη βοηθά τον Θησέα μα σκοτώσει τον Μινώταυρο και φεύγει μαζί του για να αποφύγει το θυμό του πατέρα της Μίνωα. Σε στάση που κάνουν στη Νάξο κατευθυνόμενοι προς την Αθήνα, την ώρα που εκείνη αποκοιμιέται στην ακτή, ο Θησέας την εγκαταλείπει. Στη Νάξο την συναντά και την παντρεύεται ο Διόνυσος.
  • 6 Πιστός φίλος του Χαιρέα, ο οποίος τον ακολουθεί παντού στις αναγκαστικές περιπλανήσεις του από τη Μίλητο και τη Βαβυλώνα ώς την Τύρο της Φοινίκης.
  • 7 Έχουμε μια τυπική για το είδος του μυθιστορήματος σκηνή αναγνώρισης, η οποία παρουσιάζει την εξής δομή: οι δυο ήρωες όταν συναντιούνται δεν αναγνωρίζονται αμέσως, στην συνέχεια εκδηλώνουν παράφορες αντιδράσεις (λιποθυμίες κτλ.), τέλος ακολουθούν οι αμοιβαίες εξιστορήσεις των όσων έχουν ζήσει κατά την διάρκεια του χωρισμού τους. Η συγκεκριμένη αναγνώριση κορυφώνεται με την ερωτική ένωση, αφού οι δύο νέοι είναι ήδη από την αρχή σύζυγοι, τους οποίους απλώς έχει χωρίσει η δολερή Τύχη.
  • 8 Ο επικεφαλής της ομάδας των ληστών που σύλησαν τον τάφο της Καλλιρρόης, και βρίσκοντας την ίδια ζωντανή, να έχει συνέλθει από τη νεκροφάνεια, την απήγαγαν και τη μετέφεραν στη Μίλητο, όπου και την πούλησαν ως δούλη στον Διονύσιο. Οι πράξεις του Θήρωνα αποκαλύφθηκαν όταν η θεά Τύχη έφερε το πλοίο του Χαιρέα αντιμέτωπο με το πειρατικό του Θήρωνα, που έπλεε ακυβέρνητο. Ο Χαιρέας αναγνώρισε τα κτερίσματα και οδήγησε τον Θήρωνα στο δικαστήριο των Συρακουσών, όπου ο τελευταίος υποβλήθηκε σε βασανιστήρια και ομολόγησε τις πράξεις του. Καταδικάστηκε τέλος σε θάνατο και σταυρώθηκε μπροστά στον τάφο της Καλλιρρόης.
  • 9 Βλ. σχόλ. 1.

Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Συναφές: 

Ο μύθος του Ερυσίχθονα

Το τέλος του Οδυσσέα – Victor Auburtin 

Κοσμογονία για τους μικρούς μας φίλους (και όχι μόνο)

Η Τριήρης 

Ο μύθος του Νάρκισσου 

Ο µύθος του Κόρακα 

Φιλήμων και Βαυκίς (πλάτανος και λεύκα) 

Ενδυμίωνας 

Ο Κροίσος και ο Σόλων (ή o πιο ευτυχισμένος άνθρωπος της γης) 

O Βασιλιάς Μίδας και ο Σειληνός